🌐 Akademia Cyberbezpieczeństwa 7–9

Kurs 8 • wiek 7–9 lat

🤝 Razem w sieci bez kłótni (Wiek: 7-9 lat)

Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.

8 godzinskrypt prowadzącejkarty warsztatowemateriał dla rodziców

Jak prowadzić ten kurs

Traktuj zajęcia jako rozmowę i trening reakcji, nie jako wykład ekspercki. Dzieci w wieku 7–9 lat potrzebują prostych zasad, powtórek, ruchu i jasnego komunikatu: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.

Najważniejsze dla rodziców

Warto rozmawiać nie tylko o tym, czy dziecko jest ofiarą, ale też czy było świadkiem. Świadek ma moc: nie dokłada krzywdy, wspiera i zgłasza dorosłemu.

Scenariusze do szybkiego użycia

Możesz je wydrukować, pociąć i losować podczas zajęć.

  • Ktoś pisze niemiły komentarz pod rysunkiem kolegi.
  • Grupa tworzy czat bez jednej osoby, żeby ją zranić.
  • Widzisz hejt i inni dają śmiejące reakcje.
  • Przegrywasz i masz ochotę napisać coś obraźliwego.
  • Możesz zostawić miły komentarz pod pracą koleżanki.

Godzina 1

Co to znaczy być przyjacielem w sieci?

↑ góra

Cel

Wprowadzenie do tematu przyjaźni i budowania dobrych relacji w środowisku cyfrowym.

Wiedza w pigułce

Zasady dobrego wychowania i koleżeństwa obowiązują przed ekranem dokładnie tak samo, jak na szkolnym podwórku. Słowa pisane w internecie mają wielką moc – potrafią sprawić ogromną radość, ale mogą też bardzo zranić. Budowanie pozytywnych relacji rówieśniczych zapobiega poczuciu odrzucenia i osamotnienia.

Materiały

Pakiet edukacyjny NASK „W sieci przyjaźni”, którego celem jest uwrażliwienie najmłodszych na znaczenie przyjaźni w ich życiu.

Ćwiczenie z agendy

Pajęczyna przyjaźni. Dzieci rzucają do siebie kłębek włóczki, tworząc sieć. Każde dziecko, które łapie kłębek, podaje jedną cechę dobrego kolegi/koleżanki w internecie (np. „dzieli się przedmiotami w grze”, „pisze miłe rzeczy”). Następnie nauczyciel delikatnie pociąga za jedną nić, pokazując, że to, co robimy w sieci, wpływa na całą grupę.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Co to znaczy być przyjacielem w sieci?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Zasady dobrego wychowania i koleżeństwa obowiązują przed ekranem dokładnie tak samo, jak na szkolnym podwórku. Słowa pisane w internecie mają wielką moc – potrafią sprawić ogromną radość, ale mogą też bardzo zranić.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Co to znaczy być przyjacielem w sieci?”?
  • Co znaczy być dobrym kolegą w sieci?
  • Dlaczego hejt to nie żart?
  • Co czuje osoba wykluczona z gry?
  • Co może zrobić świadek?
  • Jak zostawić dobry cyfrowy ślad?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To był tylko żart.”

Żart jest wtedy, gdy śmieją się wszyscy. Jeśli jedna osoba cierpi, to nie jest już żart.

„Nie moja sprawa, nie będę się mieszać.”

Świadek nie musi walczyć sam. Może wesprzeć osobę krzywdzoną i powiedzieć dorosłemu.

„Jak ktoś słabo gra, można go wyrzucić.”

Można ustalać zasady gry, ale nie wolno upokarzać ani wykluczać, żeby kogoś zranić.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie normalizuj hejtu jako „żartów dzieci”. Używaj jasnego języka: wyśmiewanie, wykluczanie i dokuczanie w sieci krzywdzą.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.

Godzina 2

Słowa, które bolą – dlaczego hejt to nie żart?

↑ góra

Cel

Zrozumienie, czym jest przemoc słowna i uświadomienie dzieciom, że po drugiej stronie ekranu zawsze znajduje się żywy człowiek.

Wiedza w pigułce

Wyśmiewanie, przezywanie czy niemiłe komentarze pod zdjęciem lub podczas gry wieloosobowej to agresja słowna (przemoc werbalna), która boli. Cyberprzemoc jest intencjonalna i ma na celu zadanie krzywdy. Dzieci muszą zrozumieć, że nawet jeśli nie widzą łez kolegi, jego smutek jest prawdziwy, a używanie technologii do krzywdzenia innych jest absolutnie niedopuszczalne.

Materiały

Publikacja „Zanim cyberprzemoc stanie się problemem...”.

Ćwiczenie z agendy

Pognieciona kartka. Nauczyciel pokazuje gładką, papierową sylwetkę człowieka. Dzieci wymyślają niemiłe słowa, z jakimi można spotkać się w grze, a z każdym słowem nauczyciel zagina kartkę. Następnie dzieci próbują przeprosić i wygładzić papier. Widzą, że mimo przeprosin zagniecenia (blizny) zostają na zawsze, co obrazuje trwałe skutki hejtu.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Słowa, które bolą – dlaczego hejt to nie żart?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Wyśmiewanie, przezywanie czy niemiłe komentarze pod zdjęciem lub podczas gry wieloosobowej to agresja słowna (przemoc werbalna), która boli. Cyberprzemoc jest intencjonalna i ma na celu zadanie krzywdy.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Słowa, które bolą – dlaczego hejt to nie żart?”?
  • Co znaczy być dobrym kolegą w sieci?
  • Dlaczego hejt to nie żart?
  • Co czuje osoba wykluczona z gry?
  • Co może zrobić świadek?
  • Jak zostawić dobry cyfrowy ślad?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To był tylko żart.”

Żart jest wtedy, gdy śmieją się wszyscy. Jeśli jedna osoba cierpi, to nie jest już żart.

„Nie moja sprawa, nie będę się mieszać.”

Świadek nie musi walczyć sam. Może wesprzeć osobę krzywdzoną i powiedzieć dorosłemu.

„Jak ktoś słabo gra, można go wyrzucić.”

Można ustalać zasady gry, ale nie wolno upokarzać ani wykluczać, żeby kogoś zranić.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie normalizuj hejtu jako „żartów dzieci”. Używaj jasnego języka: wyśmiewanie, wykluczanie i dokuczanie w sieci krzywdzą.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.

Godzina 3

Klasa bez Gabrysi – o wykluczeniu z wirtualnej zabawy

↑ góra

Cel

Uświadomienie, jak bardzo rani celowe pomijanie i wykluczanie z grupy rówieśniczej online.

Wiedza w pigułce

Wykluczanie z zabawy, np. wyrzucanie z wirtualnego świata, celowe omijanie w grze wieloosobowej lub tworzenie zamkniętych czatów bez konkretnej osoby to forma przemocy relacyjnej. To częste zjawisko, które prowadzi do izolacji społecznej, samotności i ogromnego poczucia odrzucenia u poszkodowanego dziecka.

Materiały

Historia Hani wykluczonej z grupy z publikacji „Zanim cyberprzemoc stanie się problemem” oraz rozdział „Klasa 5C bez Gabrysi”.

Ćwiczenie z agendy

Klub otwartych drzwi. Dzieci odgrywają scenki z wykorzystaniem pacynek. Jedna pacynka jest celowo pomijana w zabawie na tablecie przez resztę grupy. Klasa ma za zadanie wymyślić i odegrać rozwiązanie, w którym włączają wykluczoną postać z powrotem do zabawy i dbają o to, by nie czuła się odrzucona.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Klasa bez Gabrysi – o wykluczeniu z wirtualnej zabawy. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Wykluczanie z zabawy, np. wyrzucanie z wirtualnego świata, celowe omijanie w grze wieloosobowej lub tworzenie zamkniętych czatów bez konkretnej osoby to forma przemocy relacyjnej.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minBezpieczny start: przypomnienie, że gramy tylko w ustalonym czasie i nie wpisujemy prywatnych danych.
  2. 5–15 minWyjaśnienie celu misji i zasad pracy w parach.
  3. 15–40 minKontrolowana rozgrywka / praca przy urządzeniach, prowadząca krąży i zadaje pytania.
  4. 40–52 minOmówienie decyzji: co było bezpieczne, co było czerwonym światłem?
  5. 52–60 minZapis jednej zasady na kartce lub w klasowym kodeksie.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Klasa bez Gabrysi – o wykluczeniu z wirtualnej zabawy”?
  • Co znaczy być dobrym kolegą w sieci?
  • Dlaczego hejt to nie żart?
  • Co czuje osoba wykluczona z gry?
  • Co może zrobić świadek?
  • Jak zostawić dobry cyfrowy ślad?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To był tylko żart.”

Żart jest wtedy, gdy śmieją się wszyscy. Jeśli jedna osoba cierpi, to nie jest już żart.

„Nie moja sprawa, nie będę się mieszać.”

Świadek nie musi walczyć sam. Może wesprzeć osobę krzywdzoną i powiedzieć dorosłemu.

„Jak ktoś słabo gra, można go wyrzucić.”

Można ustalać zasady gry, ale nie wolno upokarzać ani wykluczać, żeby kogoś zranić.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie normalizuj hejtu jako „żartów dzieci”. Używaj jasnego języka: wyśmiewanie, wykluczanie i dokuczanie w sieci krzywdzą.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.

Godzina 4

Magiczna moc Świadka – jak reagować na zło?

↑ góra

Cel

Nauka aktywnego, ale bezpiecznego reagowania na krzywdę innych w sieci.

Wiedza w pigułce

W sytuacji cyberprzemocy występują trzy role: sprawca, ofiara i świadek. Świadek, który tylko się śmieje lub nic nie robi, daje ciche przyzwolenie na krzywdzenie innych. Dzieci muszą wiedzieć, że mają moc przerwania hejtu. Mogą to zrobić okazując wsparcie ofierze, mówiąc sprawcy „stop” lub zgłaszając sprawę zaufanemu dorosłemu.

Materiały

Wskazówki z rozdziału o roli świadka w cyberprzemocy.

Ćwiczenie z agendy

Tarcza Obrońcy. Dzieci projektują i rysują „Tarcze Obrońcy”. Wpisują na nich „supermoce” świadka, czyli konkretne działania, które mogą podjąć, widząc hejt w sieci (np. „Pocieszam kolegę”, „Mówię pani nauczycielce”, „Nie daję lajka niemiłym postom”).

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Magiczna moc Świadka – jak reagować na zło?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: W sytuacji cyberprzemocy występują trzy role: sprawca, ofiara i świadek. Świadek, który tylko się śmieje lub nic nie robi, daje ciche przyzwolenie na krzywdzenie innych.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Magiczna moc Świadka – jak reagować na zło?”?
  • Co znaczy być dobrym kolegą w sieci?
  • Dlaczego hejt to nie żart?
  • Co czuje osoba wykluczona z gry?
  • Co może zrobić świadek?
  • Jak zostawić dobry cyfrowy ślad?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To był tylko żart.”

Żart jest wtedy, gdy śmieją się wszyscy. Jeśli jedna osoba cierpi, to nie jest już żart.

„Nie moja sprawa, nie będę się mieszać.”

Świadek nie musi walczyć sam. Może wesprzeć osobę krzywdzoną i powiedzieć dorosłemu.

„Jak ktoś słabo gra, można go wyrzucić.”

Można ustalać zasady gry, ale nie wolno upokarzać ani wykluczać, żeby kogoś zranić.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie normalizuj hejtu jako „żartów dzieci”. Używaj jasnego języka: wyśmiewanie, wykluczanie i dokuczanie w sieci krzywdzą.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.

Godzina 5

Moje emocje a moje słowa (Złość w sieci)

↑ góra

Cel

Rozpoznawanie własnych emocji i nauka panowania nad złością podczas rywalizacji online.

Wiedza w pigułce

Gry potrafią wywoływać silne emocje. Przegrana może prowadzić do złości, frustracji i zachowań agresywnych. Ważne, aby uczyć dzieci rozpoznawania tych emocji i przypominać, że pod wpływem silnego wzburzenia łatwo napisać lub powiedzieć coś krzywdzącego. Oddzielanie emocji od czynów to podstawa zapobiegania agresji w sieci.

Materiały

Publikacja i scenariusze „Od emocji do odporności na dezinformację”.

Ćwiczenie z agendy

Przycisk STOP. Dzieci uczą się zasady „10 sekund”. Kiedy czują złość (np. ktoś zniszczył ich wirtualną budowlę), zamiast od razu odpowiadać agresją, zamykają oczy, liczą powoli do dziesięciu i biorą głębokie oddechy. Następnie trenują tę umiejętność w zaaranżowanej przez nauczyciela grze ruchowej z elementem małej rywalizacji.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Moje emocje a moje słowa (Złość w sieci). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Gry potrafią wywoływać silne emocje. Przegrana może prowadzić do złości, frustracji i zachowań agresywnych.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Moje emocje a moje słowa (Złość w sieci)”?
  • Co znaczy być dobrym kolegą w sieci?
  • Dlaczego hejt to nie żart?
  • Co czuje osoba wykluczona z gry?
  • Co może zrobić świadek?
  • Jak zostawić dobry cyfrowy ślad?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To był tylko żart.”

Żart jest wtedy, gdy śmieją się wszyscy. Jeśli jedna osoba cierpi, to nie jest już żart.

„Nie moja sprawa, nie będę się mieszać.”

Świadek nie musi walczyć sam. Może wesprzeć osobę krzywdzoną i powiedzieć dorosłemu.

„Jak ktoś słabo gra, można go wyrzucić.”

Można ustalać zasady gry, ale nie wolno upokarzać ani wykluczać, żeby kogoś zranić.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie normalizuj hejtu jako „żartów dzieci”. Używaj jasnego języka: wyśmiewanie, wykluczanie i dokuczanie w sieci krzywdzą.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.

Godzina 6

Wsparcie i ratunek, czyli Zaufany Dorosły

↑ góra

Cel

Utrwalenie zasady, że z każdym konfliktem w sieci należy zwrócić się do dorosłego.

Wiedza w pigułce

Jeśli konflikt w sieci narasta, dziecko powinno wiedzieć, w jaki sposób szukać pomocy. Nauczyciele i rodzice są odpowiedzialni za udzielenie wsparcia małoletniemu i wyciągnięcie ewentualnych konsekwencji. Zgłoszenie cyberprzemocy to nie bycie donosicielem, ale dbanie o bezpieczeństwo. W ostateczności można również skorzystać z anonimowego Telefonu Zaufania.

Materiały

Procedury ochrony przed zagrożeniami z sieci opisane w Standardach Ochrony Małoletnich oraz numery telefonów pomocowych.

Ćwiczenie z agendy

Krąg Zaufania. Dzieci tworzą na kartkach mapę zaufanych osób, do których pójdą, jeśli ktoś będzie im dokuczał w sieci. Następnie wspólnie uczą się na pamięć numeru 116 111 (Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży), klaszcząc do rytmu cyfr.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Wsparcie i ratunek, czyli Zaufany Dorosły. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Jeśli konflikt w sieci narasta, dziecko powinno wiedzieć, w jaki sposób szukać pomocy. Nauczyciele i rodzice są odpowiedzialni za udzielenie wsparcia małoletniemu i wyciągnięcie ewentualnych konsekwencji.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Wsparcie i ratunek, czyli Zaufany Dorosły”?
  • Co znaczy być dobrym kolegą w sieci?
  • Dlaczego hejt to nie żart?
  • Co czuje osoba wykluczona z gry?
  • Co może zrobić świadek?
  • Jak zostawić dobry cyfrowy ślad?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To był tylko żart.”

Żart jest wtedy, gdy śmieją się wszyscy. Jeśli jedna osoba cierpi, to nie jest już żart.

„Nie moja sprawa, nie będę się mieszać.”

Świadek nie musi walczyć sam. Może wesprzeć osobę krzywdzoną i powiedzieć dorosłemu.

„Jak ktoś słabo gra, można go wyrzucić.”

Można ustalać zasady gry, ale nie wolno upokarzać ani wykluczać, żeby kogoś zranić.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie normalizuj hejtu jako „żartów dzieci”. Używaj jasnego języka: wyśmiewanie, wykluczanie i dokuczanie w sieci krzywdzą.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.

Godzina 7

Przyjacielskie ślady (Pozytywne wykorzystanie internetu)

↑ góra

Cel

Skupienie się na dobrych stronach internetu i pokazywanie wzorców życzliwego komunikowania się.

Wiedza w pigułce

Nasza aktywność online zawsze zostawia cyfrowy ślad. Zamiast hejtu i kłótni, dzieci mogą tworzyć wokół siebie dobrą atmosferę: napisać miły komentarz pod czyimś rysunkiem, wspólnie stworzyć edukacyjny projekt lub podzielić się pasją. Internet to wspaniałe miejsce do nauki współpracy i szacunku.

Materiały

Poradnik „(Nie)widzialne ślady online” obrazujący, co po sobie zostawiamy w sieci.

Ćwiczenie z agendy

Drzewo Dobrych Słów. Dzieci dostają samoprzylepne karteczki w kształcie liści. Ich zadaniem jest napisanie lub narysowanie na nich czegoś miłego, co mogłyby wysłać innej osobie w internecie (komplement, podziękowanie za wspólną grę). Liście przyklejają na wielkim drzewie namalowanym na tablicy.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Przyjacielskie ślady (Pozytywne wykorzystanie internetu). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Nasza aktywność online zawsze zostawia cyfrowy ślad. Zamiast hejtu i kłótni, dzieci mogą tworzyć wokół siebie dobrą atmosferę: napisać miły komentarz pod czyimś rysunkiem, wspólnie stworzyć edukacyjny projekt lub podzielić się pasją.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Przyjacielskie ślady (Pozytywne wykorzystanie internetu)”?
  • Co znaczy być dobrym kolegą w sieci?
  • Dlaczego hejt to nie żart?
  • Co czuje osoba wykluczona z gry?
  • Co może zrobić świadek?
  • Jak zostawić dobry cyfrowy ślad?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To był tylko żart.”

Żart jest wtedy, gdy śmieją się wszyscy. Jeśli jedna osoba cierpi, to nie jest już żart.

„Nie moja sprawa, nie będę się mieszać.”

Świadek nie musi walczyć sam. Może wesprzeć osobę krzywdzoną i powiedzieć dorosłemu.

„Jak ktoś słabo gra, można go wyrzucić.”

Można ustalać zasady gry, ale nie wolno upokarzać ani wykluczać, żeby kogoś zranić.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie normalizuj hejtu jako „żartów dzieci”. Używaj jasnego języka: wyśmiewanie, wykluczanie i dokuczanie w sieci krzywdzą.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.

Godzina 8

Ambasadorzy Życzliwości – podsumowanie

↑ góra

Cel

Integracja grupy, przypomnienie zasad fair play i uroczyste zakończenie kursu.

Wiedza w pigułce

Wiedza i świadomość to nie wszystko – liczy się postawa i chęć niesienia pomocy. Pozytywne relacje z rówieśnikami stanowią najsilniejszy czynnik chroniący przed byciem sprawcą lub ofiarą przemocy.

Materiały

Podcast „To właśnie jest przyjaźń” (z pakietu NASK).

Ćwiczenie z agendy

Klasowy Kodeks Sieci. Dzieci wspólnie odsłuchują krótki fragment edukacyjnego podcastu o przyjaźni, po czym same wymyślają i podpisują odciskiem palca „Klasowy Kodeks Życzliwości w Sieci”. Na koniec każde dziecko otrzymuje dyplom „Ambasadora Życzliwości Online”, co oficjalnie wieńczy całą serię ośmiu kursów dla dzieci w wieku 7-9 lat. Tym samym zamknęliśmy pełen zestaw ośmiu kursów dla Twojej pierwszej grupy (7-9 lat)! Czy w następnej kolejności chciałabyś rozpocząć opracowywanie agend dla młodzieży w wieku 10-13 lat (gdzie skupimy się na reputacji w sieci, algorytmach czy influencerach), czy wolisz stworzyć materiały dodatkowe do dotychczasowych zajęć, korzystając z możliwości NotebookLM – na przykład wygenerować quiz sprawdzający wiedzę, fiszki z angielskim słownictwem (np. cyberbullying, empathy, bystander) lub krótki raport, który podsumuje te szkolenia?

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Ambasadorzy Życzliwości – podsumowanie. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Wiedza i świadomość to nie wszystko – liczy się postawa i chęć niesienia pomocy. Pozytywne relacje z rówieśnikami stanowią najsilniejszy czynnik chroniący przed byciem sprawcą lub ofiarą przemocy.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–10 minRadosne przypomnienie zasad i podział na drużyny.
  2. 10–35 minGra ruchowa / kalambury / quiz bez oceniania.
  3. 35–48 minPowtórka najważniejszych zasad: każde dziecko mówi jedną rzecz.
  4. 48–55 minKrótka refleksja: kiedy użyję tej wiedzy w domu lub w grze?
  5. 55–60 minWręczenie certyfikatów lub odznak.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Ambasadorzy Życzliwości – podsumowanie”?
  • Co znaczy być dobrym kolegą w sieci?
  • Dlaczego hejt to nie żart?
  • Co czuje osoba wykluczona z gry?
  • Co może zrobić świadek?
  • Jak zostawić dobry cyfrowy ślad?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To był tylko żart.”

Żart jest wtedy, gdy śmieją się wszyscy. Jeśli jedna osoba cierpi, to nie jest już żart.

„Nie moja sprawa, nie będę się mieszać.”

Świadek nie musi walczyć sam. Może wesprzeć osobę krzywdzoną i powiedzieć dorosłemu.

„Jak ktoś słabo gra, można go wyrzucić.”

Można ustalać zasady gry, ale nie wolno upokarzać ani wykluczać, żeby kogoś zranić.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie normalizuj hejtu jako „żartów dzieci”. Używaj jasnego języka: wyśmiewanie, wykluczanie i dokuczanie w sieci krzywdzą.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.

Materiał pokursowy dla rodziców — wersja skrócona

Temat kursu: Razem w sieci bez kłótni (Wiek: 7-9 lat)

Zdanie, które warto powtarzać w domu: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.

  • Godzina 1: W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.
  • Godzina 2: W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.
  • Godzina 3: W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.
  • Godzina 4: W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.
  • Godzina 5: W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.
  • Godzina 6: W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.
  • Godzina 7: W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.
  • Godzina 8: W domu: napiszcie albo narysujcie jeden dobry komentarz, który można zostawić komuś w internecie.