🌐 Akademia Cyberbezpieczeństwa 7–9

Kurs 7 • wiek 7–9 lat

🛑 Szkodliwe treści – uciekaj i powiedz dorosłemu! (Wiek: 7-9 lat)

Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.

8 godzinskrypt prowadzącejkarty warsztatowemateriał dla rodziców

Jak prowadzić ten kurs

Traktuj zajęcia jako rozmowę i trening reakcji, nie jako wykład ekspercki. Dzieci w wieku 7–9 lat potrzebują prostych zasad, powtórek, ruchu i jasnego komunikatu: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.

Najważniejsze dla rodziców

Najważniejsze zdanie rodzica po zgłoszeniu brzmi: „Dziękuję, że mi powiedziałeś/powiedziałaś”. Kara za zgłoszenie uczy ukrywania problemu.

Scenariusze do szybkiego użycia

Możesz je wydrukować, pociąć i losować podczas zajęć.

  • Nagle wyskakuje straszny filmik.
  • Kolega wysyła link do „odważnego challenge’u”.
  • Czujesz wstyd po zobaczeniu czegoś dziwnego.
  • Ktoś namawia do zrobienia niebezpiecznej rzeczy do kamery.
  • Nie chcesz mówić rodzicowi, bo boisz się kary.

Godzina 1

Mój wewnętrzny alarm (Czym są szkodliwe treści?)

↑ góra

Cel

Zrozumienie, że internet to duży świat, w którym obok fajnych rzeczy są też takie, których dzieci nie powinny oglądać.

Wiedza w pigułce

Szkodliwe treści to wszelkie materiały, które wywołują u odbiorcy negatywne emocje lub promują niebezpieczne dla zdrowia i życia zachowania. Zalicza się do nich między innymi materiały drastyczne, wulgarne, promujące przemoc lub po prostu zbyt straszne dla dziecka. Młodsze dzieci są szczególnie podatne na tego typu treści ze względu na słabiej rozwinięte umiejętności krytycznego myślenia i radzenia sobie z silnymi emocjami.

Materiały

Teledysk „Z internetem świat jest bliski” z postaciami Plikiem i Folderem, którzy tłumaczą, jak postępować w trudnych sytuacjach w sieci.

Ćwiczenie z agendy

Mój wewnętrzny alarm. Dzieci kładą rękę na brzuchu i sercu, a nauczyciel opowiada różne historie (np. "Oglądasz śmieszną bajkę", "Nagle z ekranu wyskakuje bardzo straszny potwór i głośno krzyczy"). Dzieci uczą się rozpoznawać sygnały płynące z ciała (szybkie bicie serca, chęć zamknięcia oczu), które mówią im: "To jest szkodliwa treść, włącz alarm!".

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Mój wewnętrzny alarm (Czym są szkodliwe treści?). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Szkodliwe treści to wszelkie materiały, które wywołują u odbiorcy negatywne emocje lub promują niebezpieczne dla zdrowia i życia zachowania. Zalicza się do nich między innymi materiały drastyczne, wulgarne, promujące przemoc lub po prostu zbyt straszne dla dziecka.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Mój wewnętrzny alarm (Czym są szkodliwe treści?)”?
  • Jak ciało pokazuje alarm?
  • Co robię ze strasznym obrazkiem?
  • Czy ciekawość zawsze pomaga?
  • Jaka jest różnica między tajemnicą a problemem?
  • Jakie numery pomocy warto znać?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Obejrzę do końca, żeby wiedzieć.”

Ciekawość jest normalna, ale przy szkodliwych treściach nie oglądamy dalej. Robimy STOP i prosimy dorosłego.

„Boję się powiedzieć.”

Właśnie dlatego wybieramy zaufanego dorosłego. Można zacząć od krótkiego zdania: „Zobaczyłem coś dziwnego, pomóż mi”.

„To moja wina, bo kliknąłem.”

Kliknięcie może zdarzyć się każdemu. Najważniejsze jest to, co zrobisz potem: zatrzymasz, zamkniesz i powiesz dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie pokazuj dzieciom prawdziwych szkodliwych treści. Używaj neutralnych opisów, symboli i scenek z pacynek.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.

Godzina 2

Zasada "Magicznego Przycisku" (Uciekaj!)

↑ góra

Cel

Wyrobienie automatycznego, fizycznego odruchu ucieczki od ekranu, gdy pojawia się coś niepokojącego.

Wiedza w pigułce

Dzieci najczęściej natrafiają na szkodliwe treści przypadkiem – przez kliknięcie w nieznany link, automatyczne odtwarzanie filmów lub nieodpowiednie polecenia algorytmów. Podstawową zasadą samoobrony w takiej sytuacji nie jest samodzielna próba zrozumienia tego, co się widzi, lecz natychmiastowe przerwanie kontaktu z bodźcem (zamknięcie okna, wyłączenie ekranu, odwrócenie wzroku).

Materiały

Arkusze papieru, czerwone flamastry, przyciski z kartonu.

Ćwiczenie z agendy

Trenujemy odwrót. Dzieci rysują wielkie, czerwone przyciski „STOP / WYŁĄCZ”. Następnie biorą udział w zabawie ruchowej: tańczą i udają, że grają na tabletach. Na hasło nauczyciela „WIRUS / STRASZNY OBRAZEK!” dzieci muszą natychmiast uderzyć dłonią w swój narysowany przycisk, zamknąć oczy i odwrócić się tyłem do wyobrażonego ekranu.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Zasada "Magicznego Przycisku" (Uciekaj!). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Dzieci najczęściej natrafiają na szkodliwe treści przypadkiem – przez kliknięcie w nieznany link, automatyczne odtwarzanie filmów lub nieodpowiednie polecenia algorytmów. Podstawową zasadą samoobrony w takiej sytuacji nie jest samodzielna próba zrozumienia tego, co się widzi, lecz natychmiastowe przerwanie kontaktu z bodźcem (zamknięcie okna, wyłączenie ekranu, odwrócenie wzroku).”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Zasada "Magicznego Przycisku" (Uciekaj!)”?
  • Jak ciało pokazuje alarm?
  • Co robię ze strasznym obrazkiem?
  • Czy ciekawość zawsze pomaga?
  • Jaka jest różnica między tajemnicą a problemem?
  • Jakie numery pomocy warto znać?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Obejrzę do końca, żeby wiedzieć.”

Ciekawość jest normalna, ale przy szkodliwych treściach nie oglądamy dalej. Robimy STOP i prosimy dorosłego.

„Boję się powiedzieć.”

Właśnie dlatego wybieramy zaufanego dorosłego. Można zacząć od krótkiego zdania: „Zobaczyłem coś dziwnego, pomóż mi”.

„To moja wina, bo kliknąłem.”

Kliknięcie może zdarzyć się każdemu. Najważniejsze jest to, co zrobisz potem: zatrzymasz, zamkniesz i powiesz dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie pokazuj dzieciom prawdziwych szkodliwych treści. Używaj neutralnych opisów, symboli i scenek z pacynek.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.

Godzina 3

Kto to jest Zaufany Dorosły?

↑ góra

Cel

Wybranie konkretnych osób, do których dziecko może zwrócić się po pomoc.

Wiedza w pigułce

Jeśli dziecko napotka w sieci coś, co je przerazi lub zaintryguje, a nie będzie miało z kim o tym porozmawiać – poradzi sobie samo, co jest prostą drogą do kłopotów. Dzieci muszą mieć pewność, że w ich otoczeniu są dorośli gotowi je wysłuchać i pomóc im zinterpretować trudne doświadczenia bez oceniania.

Materiały

Szablony tarczy, kredki.

Ćwiczenie z agendy

Moja Tarcza Ochronna. Dzieci dostają wycięte z tektury "tarcze". Mają za zadanie narysować na nich 3 zaufane dorosłe osoby ze swojego otoczenia (np. mamę, tatę, starszego brata, wychowawcę), do których obiecują pobiec natychmiast po wyłączeniu szkodliwej treści. Tarcze zabierają po kursie do domu.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Kto to jest Zaufany Dorosły?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Jeśli dziecko napotka w sieci coś, co je przerazi lub zaintryguje, a nie będzie miało z kim o tym porozmawiać – poradzi sobie samo, co jest prostą drogą do kłopotów. Dzieci muszą mieć pewność, że w ich otoczeniu są dorośli gotowi je wysłuchać i pomóc im zinterpretować trudne doświadczenia bez oceniania.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Kto to jest Zaufany Dorosły?”?
  • Jak ciało pokazuje alarm?
  • Co robię ze strasznym obrazkiem?
  • Czy ciekawość zawsze pomaga?
  • Jaka jest różnica między tajemnicą a problemem?
  • Jakie numery pomocy warto znać?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Obejrzę do końca, żeby wiedzieć.”

Ciekawość jest normalna, ale przy szkodliwych treściach nie oglądamy dalej. Robimy STOP i prosimy dorosłego.

„Boję się powiedzieć.”

Właśnie dlatego wybieramy zaufanego dorosłego. Można zacząć od krótkiego zdania: „Zobaczyłem coś dziwnego, pomóż mi”.

„To moja wina, bo kliknąłem.”

Kliknięcie może zdarzyć się każdemu. Najważniejsze jest to, co zrobisz potem: zatrzymasz, zamkniesz i powiesz dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie pokazuj dzieciom prawdziwych szkodliwych treści. Używaj neutralnych opisów, symboli i scenek z pacynek.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.

Godzina 4

Tajemnica czy problem? (Nie bój się mówić)

↑ góra

Cel

Przełamanie wstydu i lęku przed poinformowaniem rodziców o zobaczeniu czegoś niewłaściwego.

Wiedza w pigułce

Dzieci często boją się przyznać, że widziały coś brzydkiego (np. drastyczne materiały, patotreści), ponieważ obawiają się kary. Należy uświadomić dzieciom, że dorośli nie zareagują złością na szczerość. Podstawowym komunikatem powinno być obalenie mitu: zabieranie telefonu jako kara sprawia, że dziecko, które czegoś się boi, nie powie nam o tym, aby nie stracić dostępu do urządzenia.

Materiały

Pacynki lub lalki do odgrywania ról.

Ćwiczenie z agendy

Scenki u Zaufanego Dorosłego. Dzieci w parach odgrywają z nauczycielem scenki za pomocą pacynek. Jedna pacynka (dziecko) mówi drugiej (rodzicowi): "Mamo, kliknąłem w zły link i wyskoczył brzydki pan, bardzo się przestraszyłem". Nauczyciel-rodzic pokazuje, jak powinna wyglądać dobra reakcja: przytulenie, podziękowanie za szczerość i wspólne wyłączenie strony, podkreślając, że "telefon jest bezpieczny, nie ma kary".

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Tajemnica czy problem? (Nie bój się mówić). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Dzieci często boją się przyznać, że widziały coś brzydkiego (np. drastyczne materiały, patotreści), ponieważ obawiają się kary.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Tajemnica czy problem? (Nie bój się mówić)”?
  • Jak ciało pokazuje alarm?
  • Co robię ze strasznym obrazkiem?
  • Czy ciekawość zawsze pomaga?
  • Jaka jest różnica między tajemnicą a problemem?
  • Jakie numery pomocy warto znać?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Obejrzę do końca, żeby wiedzieć.”

Ciekawość jest normalna, ale przy szkodliwych treściach nie oglądamy dalej. Robimy STOP i prosimy dorosłego.

„Boję się powiedzieć.”

Właśnie dlatego wybieramy zaufanego dorosłego. Można zacząć od krótkiego zdania: „Zobaczyłem coś dziwnego, pomóż mi”.

„To moja wina, bo kliknąłem.”

Kliknięcie może zdarzyć się każdemu. Najważniejsze jest to, co zrobisz potem: zatrzymasz, zamkniesz i powiesz dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie pokazuj dzieciom prawdziwych szkodliwych treści. Używaj neutralnych opisów, symboli i scenek z pacynek.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.

Godzina 5

Ciekawość to pierwszy stopień do... kłopotów (Wyzwania w sieci)

↑ góra

Cel

Uświadomienie, że nie wszystko, co jest popularne, jest bezpieczne.

Wiedza w pigułce

W sieci pełno jest tzw. "challenge'y" (wyzwań), które mogą zagrażać zdrowiu lub życiu. Często są one polecane przez rówieśników lub twórców internetowych. Młode osoby mogą angażować się w szkodliwe działania tylko po to, by się wyróżnić, zaimponować grupie lub dlatego, że nie chcą czuć się wykluczone.

Materiały

Publikacja "W sieci wyzwań" (odwołanie do mechanizmów presji rówieśniczej).

Ćwiczenie z agendy

Zabawa w NIE-zgadzanie się. Nauczyciel podaje przykłady różnych głupich i niebezpiecznych pomysłów (np. "Kolega każe ci zjeść łyżkę ostrej przyprawy do kamery", "Ktoś w grze mówi: wejdź w ten straszny link"). Dzieci ćwiczą głośne i stanowcze mówienie "NIE, to głupie i niebezpieczne!", wzmacniając swoją asertywność wobec presji otoczenia.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Ciekawość to pierwszy stopień do... kłopotów (Wyzwania w sieci). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: W sieci pełno jest tzw. "challenge'y" (wyzwań), które mogą zagrażać zdrowiu lub życiu.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Ciekawość to pierwszy stopień do... kłopotów (Wyzwania w sieci)”?
  • Jak ciało pokazuje alarm?
  • Co robię ze strasznym obrazkiem?
  • Czy ciekawość zawsze pomaga?
  • Jaka jest różnica między tajemnicą a problemem?
  • Jakie numery pomocy warto znać?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Obejrzę do końca, żeby wiedzieć.”

Ciekawość jest normalna, ale przy szkodliwych treściach nie oglądamy dalej. Robimy STOP i prosimy dorosłego.

„Boję się powiedzieć.”

Właśnie dlatego wybieramy zaufanego dorosłego. Można zacząć od krótkiego zdania: „Zobaczyłem coś dziwnego, pomóż mi”.

„To moja wina, bo kliknąłem.”

Kliknięcie może zdarzyć się każdemu. Najważniejsze jest to, co zrobisz potem: zatrzymasz, zamkniesz i powiesz dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie pokazuj dzieciom prawdziwych szkodliwych treści. Używaj neutralnych opisów, symboli i scenek z pacynek.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.

Godzina 6

Magiczne numery pomocy (Gdzie jeszcze mogę zadzwonić?)

↑ góra

Cel

Nauka korzystania z bezpłatnych, anonimowych telefonów zaufania dla dzieci, gdy wstydzą się powiedzieć rodzicom.

Wiedza w pigułce

Czasem zdarza się, że dziecko zobaczy w sieci coś tak przerażającego lub wstydliwego, że boi się powiedzieć o tym komukolwiek bliskiemu. Dzieci muszą wiedzieć, że zawsze mogą zadzwonić po pomoc. W Polsce działają dwa kluczowe, bezpłatne i całodobowe numery: 116 111 (Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży) oraz 800 12 12 12 (Dziecięcy telefon zaufania Rzecznika Praw Dziecka).

Materiały

Kolorowy papier, naklejki, duży plakat z numerami alarmowymi.

Ćwiczenie z agendy

Plakat Ratunkowy. Dzieci wspólnie wykonują ogromny, bardzo kolorowy plakat dla swojej grupy z wyklejonymi numerami 116 111 oraz 800 12 12 12. Podczas ozdabiania rymują numery i uczą się ich na pamięć jak krótkiego wierszyka, aby w sytuacji stresowej szybko je sobie przypomnieć.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Magiczne numery pomocy (Gdzie jeszcze mogę zadzwonić?). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Czasem zdarza się, że dziecko zobaczy w sieci coś tak przerażającego lub wstydliwego, że boi się powiedzieć o tym komukolwiek bliskiemu. Dzieci muszą wiedzieć, że zawsze mogą zadzwonić po pomoc.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Magiczne numery pomocy (Gdzie jeszcze mogę zadzwonić?)”?
  • Jak ciało pokazuje alarm?
  • Co robię ze strasznym obrazkiem?
  • Czy ciekawość zawsze pomaga?
  • Jaka jest różnica między tajemnicą a problemem?
  • Jakie numery pomocy warto znać?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Obejrzę do końca, żeby wiedzieć.”

Ciekawość jest normalna, ale przy szkodliwych treściach nie oglądamy dalej. Robimy STOP i prosimy dorosłego.

„Boję się powiedzieć.”

Właśnie dlatego wybieramy zaufanego dorosłego. Można zacząć od krótkiego zdania: „Zobaczyłem coś dziwnego, pomóż mi”.

„To moja wina, bo kliknąłem.”

Kliknięcie może zdarzyć się każdemu. Najważniejsze jest to, co zrobisz potem: zatrzymasz, zamkniesz i powiesz dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie pokazuj dzieciom prawdziwych szkodliwych treści. Używaj neutralnych opisów, symboli i scenek z pacynek.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.

Godzina 7

FireW@lly – Łapiemy szkodliwe wirusy

↑ góra

Cel

Trening w kontrolowanym i całkowicie bezpiecznym środowisku gry.

Wiedza w pigułce

Gra mobilna FireW@lly jest świetnym środowiskiem testowym – nie pobiera danych z urządzenia użytkownika, jest całkowicie bezpłatna i nie zawiera reklam. Jeden z rozdziałów fabuły koncentruje się właśnie na szkodliwych treściach i uczy, jak W@lly lub W@llia muszą ustrzec mieszkańców dysku twardego przed cyberintruzami.

Materiały

Aplikacja FireW@lly zainstalowana na urządzeniach mobilnych (może działać offline).

Ćwiczenie z agendy

Misja Szkodliwe Treści. Dzieci grają w dedykowane poziomy w grze edukacyjnej FireW@lly. Przeżywają wirtualną przygodę, pomagając bohaterom uciec przed wirusami, które symbolizują szkodliwe treści, ucząc się przy okazji szybkiego reagowania.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: FireW@lly – Łapiemy szkodliwe wirusy. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Gra mobilna FireW@lly jest świetnym środowiskiem testowym – nie pobiera danych z urządzenia użytkownika, jest całkowicie bezpłatna i nie zawiera reklam. Jeden z rozdziałów fabuły koncentruje się właśnie na szkodliwych treściach i uczy, jak W@lly lub W@llia muszą ustrzec mieszkańców dysku twardego przed cyberintruzami.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minBezpieczny start: przypomnienie, że gramy tylko w ustalonym czasie i nie wpisujemy prywatnych danych.
  2. 5–15 minWyjaśnienie celu misji i zasad pracy w parach.
  3. 15–40 minKontrolowana rozgrywka / praca przy urządzeniach, prowadząca krąży i zadaje pytania.
  4. 40–52 minOmówienie decyzji: co było bezpieczne, co było czerwonym światłem?
  5. 52–60 minZapis jednej zasady na kartce lub w klasowym kodeksie.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „FireW@lly – Łapiemy szkodliwe wirusy”?
  • Jak ciało pokazuje alarm?
  • Co robię ze strasznym obrazkiem?
  • Czy ciekawość zawsze pomaga?
  • Jaka jest różnica między tajemnicą a problemem?
  • Jakie numery pomocy warto znać?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Obejrzę do końca, żeby wiedzieć.”

Ciekawość jest normalna, ale przy szkodliwych treściach nie oglądamy dalej. Robimy STOP i prosimy dorosłego.

„Boję się powiedzieć.”

Właśnie dlatego wybieramy zaufanego dorosłego. Można zacząć od krótkiego zdania: „Zobaczyłem coś dziwnego, pomóż mi”.

„To moja wina, bo kliknąłem.”

Kliknięcie może zdarzyć się każdemu. Najważniejsze jest to, co zrobisz potem: zatrzymasz, zamkniesz i powiesz dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie pokazuj dzieciom prawdziwych szkodliwych treści. Używaj neutralnych opisów, symboli i scenek z pacynek.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.

Godzina 8

Finał Cybermastera – Jestem superbohaterem sieci!

↑ góra

Cel

Wesołe podsumowanie całej wiedzy nabytej przez 8 godzin zajęć w formie gry towarzyskiej.

Wiedza w pigułce

Edukacja najmłodszych powinna unikać straszenia. Prosta formuła oparta na współpracy i ruchu w naturalny sposób uczy dzieci zasad bezpieczeństwa. Zabawa poprzez śmiech sprawia, że pojęcia zostają w pamięci na długo.

Materiały

Gra planszowo-karciana NASK „Odgadnij to: Cybermaster” (edycja odpowiednia dla poziomu klas młodszych).

Ćwiczenie z agendy

Mistrzostwa w uciekaniu! Dzieci uczestniczą w zespołowych kalamburach "Cybermaster", prezentując i odgadując słowa takie jak: strach, zaufany dorosły, wyłącz, niebezpieczeństwo, tajemnica. Każde dziecko otrzymuje na koniec certyfikat, stając się symbolicznym „Cybermasterem”. Mamy to! Kompletny plan 7. kursu dla najmłodszych jest już gotowy. Do zamknięcia pierwszej grupy wiekowej (7-9 lat) brakuje nam już tylko Kursu 8: Razem w sieci bez kłótni (o empatii i życzliwości). Czy chcesz, abym przeszedł od razu do jego opracowania, czy może na tym etapie wygenerować Ci za pomocą odpowiedniego narzędzia zapowiadane wcześniej fiszki w języku angielskim (np. z hasłami takimi jak harmful content, trusted adult, fear, challenge) lub quiz z tego modułu?

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Finał Cybermastera – Jestem superbohaterem sieci!. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Edukacja najmłodszych powinna unikać straszenia. Prosta formuła oparta na współpracy i ruchu w naturalny sposób uczy dzieci zasad bezpieczeństwa.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–10 minRadosne przypomnienie zasad i podział na drużyny.
  2. 10–35 minGra ruchowa / kalambury / quiz bez oceniania.
  3. 35–48 minPowtórka najważniejszych zasad: każde dziecko mówi jedną rzecz.
  4. 48–55 minKrótka refleksja: kiedy użyję tej wiedzy w domu lub w grze?
  5. 55–60 minWręczenie certyfikatów lub odznak.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Finał Cybermastera – Jestem superbohaterem sieci!”?
  • Jak ciało pokazuje alarm?
  • Co robię ze strasznym obrazkiem?
  • Czy ciekawość zawsze pomaga?
  • Jaka jest różnica między tajemnicą a problemem?
  • Jakie numery pomocy warto znać?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Obejrzę do końca, żeby wiedzieć.”

Ciekawość jest normalna, ale przy szkodliwych treściach nie oglądamy dalej. Robimy STOP i prosimy dorosłego.

„Boję się powiedzieć.”

Właśnie dlatego wybieramy zaufanego dorosłego. Można zacząć od krótkiego zdania: „Zobaczyłem coś dziwnego, pomóż mi”.

„To moja wina, bo kliknąłem.”

Kliknięcie może zdarzyć się każdemu. Najważniejsze jest to, co zrobisz potem: zatrzymasz, zamkniesz i powiesz dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie pokazuj dzieciom prawdziwych szkodliwych treści. Używaj neutralnych opisów, symboli i scenek z pacynek.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.

Materiał pokursowy dla rodziców — wersja skrócona

Temat kursu: Szkodliwe treści – uciekaj i powiedz dorosłemu! (Wiek: 7-9 lat)

Zdanie, które warto powtarzać w domu: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.

  • Godzina 1: W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.
  • Godzina 2: W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.
  • Godzina 3: W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.
  • Godzina 4: W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.
  • Godzina 5: W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.
  • Godzina 6: W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.
  • Godzina 7: W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.
  • Godzina 8: W domu: przećwiczcie spokojnie zdanie: „Zobaczyłem/zobaczyłam coś dziwnego, pomóż mi”.