🌐 Akademia Cyberbezpieczeństwa 7–9

Kurs 4 • wiek 7–9 lat

🎈 Emocje przed ekranem (Wiek: 7-9 lat)

Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.

8 godzinskrypt prowadzącejkarty warsztatowemateriał dla rodziców

Jak prowadzić ten kurs

Traktuj zajęcia jako rozmowę i trening reakcji, nie jako wykład ekspercki. Dzieci w wieku 7–9 lat potrzebują prostych zasad, powtórek, ruchu i jasnego komunikatu: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.

Najważniejsze dla rodziców

Po kursie warto wprowadzić domowe zdanie awaryjne: „Jestem zły/zła, potrzebuję minuty”. Nie używaj ekranu jako jedynego uspokajacza emocji.

Scenariusze do szybkiego użycia

Możesz je wydrukować, pociąć i losować podczas zajęć.

  • Przegrywasz rundę i czujesz, że chcesz rzucić padem.
  • Mama mówi: „Kończymy za 2 minuty”.
  • Kolega wyśmiał Twoją budowlę w grze.
  • Nie masz telefonu i mówisz: „nudzę się”.
  • Zobaczyłeś coś smutnego i nie wiesz, co czujesz.

Godzina 1

Co czuję, gdy gram? (Wprowadzenie do świata emocji)

↑ góra

Cel

Rozpoznawanie i nazywanie podstawowych emocji, które towarzyszą korzystaniu z ekranów.

Wiedza w pigułce

Ekrany, a zwłaszcza gry wideo i aplikacje, potrafią wywoływać w nas bardzo silne emocje. Może to być ogromna radość po wygranej, ale też wielki smutek, a nawet złość, gdy przegrywamy lub gdy nagle znika połączenie z internetem. Pierwszym krokiem do panowania nad sobą jest umiejętność zauważenia i nazwania tego, co się w danej chwili czuje.

Materiały

Publikacja i scenariusze zajęć „Od emocji do odporności na dezinformację” (wątki o samoświadomości i emocjach).

Ćwiczenie z agendy

Emocjonalne buźki. Dzieci dostają papierowe talerzyki, na których rysują różne minki (radość, smutek, złość, strach). Następnie nauczyciel opisuje sytuacje z cyfrowego świata (np. "zdobywasz nową postać w grze", "kolega wyśmiewa twój zamek w Minecrafcie", "mama prosi, byś wyłączył tablet"), a dzieci podnoszą talerzyk z emocją, jaką by wtedy poczuły.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Co czuję, gdy gram? (Wprowadzenie do świata emocji). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Ekrany, a zwłaszcza gry wideo i aplikacje, potrafią wywoływać w nas bardzo silne emocje. Może to być ogromna radość po wygranej, ale też wielki smutek, a nawet złość, gdy przegrywamy lub gdy nagle znika połączenie z internetem.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minBezpieczny start: przypomnienie, że gramy tylko w ustalonym czasie i nie wpisujemy prywatnych danych.
  2. 5–15 minWyjaśnienie celu misji i zasad pracy w parach.
  3. 15–40 minKontrolowana rozgrywka / praca przy urządzeniach, prowadząca krąży i zadaje pytania.
  4. 40–52 minOmówienie decyzji: co było bezpieczne, co było czerwonym światłem?
  5. 52–60 minZapis jednej zasady na kartce lub w klasowym kodeksie.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Co czuję, gdy gram? (Wprowadzenie do świata emocji)”?
  • Co czuję, gdy wygrywam?
  • Co czuję, gdy przegrywam?
  • Co dzieje się z ciałem, gdy trudno wyłączyć ekran?
  • Jak wygląda bezpieczna pauza?
  • Kogo proszę o pomoc, gdy emocje są za duże?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Jak przegrywam, muszę grać dalej.”

To bardzo częste uczucie. Przegrana woła: „spróbuj jeszcze raz”, ale czasem najlepszym ruchem jest pauza i oddech.

„Nuda jest najgorsza.”

Nuda na początku bywa nieprzyjemna, ale jest jak pusta kartka — po chwili głowa zaczyna wymyślać.

„Jak mama wyłącza, to krzyczę.”

Krzyk pokazuje, że emocja jest wielka. Poćwiczmy zdanie: „Jestem zły, ale odłożę po oddechu”.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie mów „nie wolno się złościć”. Mów: „Złość wolno czuć, ale nie wolno krzywdzić ani niszczyć”.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.

Godzina 2

Dlaczego tak trudno wyłączyć ekran? (Tajemnica naszego mózgu)

↑ góra

Cel

Uproszczone wyjaśnienie dzieciom mechanizmów, które sprawiają, że gry i ekrany tak bardzo wciągają.

Wiedza w pigułce

Gry i aplikacje są specjalnie projektowane tak, aby dawać nam szybką nagrodę i wywoływać w mózgu ekscytację (związaną z dopaminą). U dzieci część mózgu odpowiedzialna za hamowanie zachcianek (kora przedczołowa) jeszcze rośnie, dlatego tak trudno jest im samodzielnie wyłączyć ulubioną bajkę czy grę. Zrozumienie, że "to gra mnie tak wciąga", pomaga dzieciom mniej złościć się na ustalane limity.

Materiały

Opracowanie „W sieci wyzwań. Sztuka wychowania w cyfrowym świecie” – rozdział o uzależniającej specyfice ekranów.

Ćwiczenie z agendy

Wielki magnes. Dzieci bawią się w zabawę ruchową, w której kolorowe piłeczki to "nagrody w grze", a dzieci muszą je zbierać, czując "przyciąganie magnesu". Na sygnał "STOP" trenują natychmiastowe zamrożenie ruchu i branie głębokiego oddechu, co symbolizuje moment wyłączenia urządzenia.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Dlaczego tak trudno wyłączyć ekran? (Tajemnica naszego mózgu). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Gry i aplikacje są specjalnie projektowane tak, aby dawać nam szybką nagrodę i wywoływać w mózgu ekscytację (związaną z dopaminą). U dzieci część mózgu odpowiedzialna za hamowanie zachcianek (kora przedczołowa) jeszcze rośnie, dlatego tak trudno jest im samodzielnie wyłączyć ulubioną bajkę czy grę.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Dlaczego tak trudno wyłączyć ekran? (Tajemnica naszego mózgu)”?
  • Co czuję, gdy wygrywam?
  • Co czuję, gdy przegrywam?
  • Co dzieje się z ciałem, gdy trudno wyłączyć ekran?
  • Jak wygląda bezpieczna pauza?
  • Kogo proszę o pomoc, gdy emocje są za duże?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Jak przegrywam, muszę grać dalej.”

To bardzo częste uczucie. Przegrana woła: „spróbuj jeszcze raz”, ale czasem najlepszym ruchem jest pauza i oddech.

„Nuda jest najgorsza.”

Nuda na początku bywa nieprzyjemna, ale jest jak pusta kartka — po chwili głowa zaczyna wymyślać.

„Jak mama wyłącza, to krzyczę.”

Krzyk pokazuje, że emocja jest wielka. Poćwiczmy zdanie: „Jestem zły, ale odłożę po oddechu”.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie mów „nie wolno się złościć”. Mów: „Złość wolno czuć, ale nie wolno krzywdzić ani niszczyć”.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.

Godzina 3

Game Over! Jak radzić sobie ze złością i przegraną?

↑ góra

Cel

Trening radzenia sobie z frustracją w świecie gier oraz opanowywanie złości.

Wiedza w pigułce

Utrata dostępu do urządzenia lub przegrana w grze może prowadzić do oporu, a czasem nawet krzyku i agresji (np. rzucania padem). Przegrywanie to naturalna część każdej gry, ale trzeba wiedzieć, jak ostudzić swoje emocje. Złość nie jest zła, ale to, co pod jej wpływem robimy (krzyk, agresja), może ranić innych.

Materiały

Publikacja "Codzienne dylematy rodzica" – fragmenty o sygnałach ostrzegawczych.

Ćwiczenie z agendy

Balon złości. Nauczyciel i dzieci dmuchają balony, wyobrażając sobie, że to narastająca w nich złość z powodu przegranej gry. Zamiast przebijać balon (wybuchać złością), uczą się powoli upuszczać z niego powietrze poprzez techniki oddechowe, wizualizując "uchodzenie złości".

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Game Over! Jak radzić sobie ze złością i przegraną?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Utrata dostępu do urządzenia lub przegrana w grze może prowadzić do oporu, a czasem nawet krzyku i agresji (np. rzucania padem).”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minBezpieczny start: przypomnienie, że gramy tylko w ustalonym czasie i nie wpisujemy prywatnych danych.
  2. 5–15 minWyjaśnienie celu misji i zasad pracy w parach.
  3. 15–40 minKontrolowana rozgrywka / praca przy urządzeniach, prowadząca krąży i zadaje pytania.
  4. 40–52 minOmówienie decyzji: co było bezpieczne, co było czerwonym światłem?
  5. 52–60 minZapis jednej zasady na kartce lub w klasowym kodeksie.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Game Over! Jak radzić sobie ze złością i przegraną?”?
  • Co czuję, gdy wygrywam?
  • Co czuję, gdy przegrywam?
  • Co dzieje się z ciałem, gdy trudno wyłączyć ekran?
  • Jak wygląda bezpieczna pauza?
  • Kogo proszę o pomoc, gdy emocje są za duże?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Jak przegrywam, muszę grać dalej.”

To bardzo częste uczucie. Przegrana woła: „spróbuj jeszcze raz”, ale czasem najlepszym ruchem jest pauza i oddech.

„Nuda jest najgorsza.”

Nuda na początku bywa nieprzyjemna, ale jest jak pusta kartka — po chwili głowa zaczyna wymyślać.

„Jak mama wyłącza, to krzyczę.”

Krzyk pokazuje, że emocja jest wielka. Poćwiczmy zdanie: „Jestem zły, ale odłożę po oddechu”.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie mów „nie wolno się złościć”. Mów: „Złość wolno czuć, ale nie wolno krzywdzić ani niszczyć”.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.

Godzina 4

"Znowu się nudzę!" – dlaczego nuda ma niezwykłą moc?

↑ góra

Cel

Pokazanie, że nuda rozwija kreatywność, a telefon nie jest jedynym lekarstwem na brak zajęcia.

Wiedza w pigułce

Kiedy dzieci się nudzą, często pierwszym odruchem jest prośba o telefon lub tablet. Jednak nuda jest bardzo potrzebna, ponieważ wyrabia cierpliwość, uczy samodzielności i jest początkiem prawdziwej wyobraźni oraz kreatywności. Jeśli nie sięgniemy od razu po ekran, nasz mózg sam wymyśli świetną zabawę.

Materiały

Wytyczne „Domowe Zasady Ekranowe” o zarządzaniu nudą.

Ćwiczenie z agendy

Wielki Słoik Nudy. Klasa wspólnie tworzy bazę inspiracji. Dzieci rysują na karteczkach pomysły na zabawy niewymagające ekranów (np. budowanie bazy z koców, lepienie z plasteliny, zabawa w lekarza, czytanie). Karteczki trafiają do słoika, z którego dzieci będą mogły "losować" pomysł, gdy dopadnie je nuda.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: "Znowu się nudzę!" – dlaczego nuda ma niezwykłą moc?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Kiedy dzieci się nudzą, często pierwszym odruchem jest prośba o telefon lub tablet. Jednak nuda jest bardzo potrzebna, ponieważ wyrabia cierpliwość, uczy samodzielności i jest początkiem prawdziwej wyobraźni oraz kreatywności.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „"Znowu się nudzę!" – dlaczego nuda ma niezwykłą moc?”?
  • Co czuję, gdy wygrywam?
  • Co czuję, gdy przegrywam?
  • Co dzieje się z ciałem, gdy trudno wyłączyć ekran?
  • Jak wygląda bezpieczna pauza?
  • Kogo proszę o pomoc, gdy emocje są za duże?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Jak przegrywam, muszę grać dalej.”

To bardzo częste uczucie. Przegrana woła: „spróbuj jeszcze raz”, ale czasem najlepszym ruchem jest pauza i oddech.

„Nuda jest najgorsza.”

Nuda na początku bywa nieprzyjemna, ale jest jak pusta kartka — po chwili głowa zaczyna wymyślać.

„Jak mama wyłącza, to krzyczę.”

Krzyk pokazuje, że emocja jest wielka. Poćwiczmy zdanie: „Jestem zły, ale odłożę po oddechu”.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie mów „nie wolno się złościć”. Mów: „Złość wolno czuć, ale nie wolno krzywdzić ani niszczyć”.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.

Godzina 5

Słowa, które bolą (Moje emocje i emocje innych)

↑ góra

Cel

Uwrażliwienie na uczucia innych osób w internecie i nauka empatii.

Wiedza w pigułce

W sieci nie widzimy twarzy drugiej osoby, dlatego czasem zapominamy, że po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Wyzywanie, ośmieszanie czy wykluczanie z grupy boli tak samo, jak w prawdziwym życiu. Dzieci muszą zrozumieć, dlaczego sprawianie komuś przykrości jest absolutnie niedopuszczalne.

Materiały

Standardy Ochrony Małoletnich (zasady bezpiecznych relacji).

Ćwiczenie z agendy

Detektyw Emocji. Nauczyciel przedstawia proste scenki (np. "ktoś napisał na czacie w grze, że budowla Kasi jest brzydka", "wykluczono Janka ze wspólnej gry"). Dzieci wchodzą w rolę detektywów, którzy mają za zadanie odgadnąć, co w danej sytuacji czuła ta osoba i podać propozycje, w jaki sposób można ją pocieszyć lub obronić.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Słowa, które bolą (Moje emocje i emocje innych). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: W sieci nie widzimy twarzy drugiej osoby, dlatego czasem zapominamy, że po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Wyzywanie, ośmieszanie czy wykluczanie z grupy boli tak samo, jak w prawdziwym życiu.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Słowa, które bolą (Moje emocje i emocje innych)”?
  • Co czuję, gdy wygrywam?
  • Co czuję, gdy przegrywam?
  • Co dzieje się z ciałem, gdy trudno wyłączyć ekran?
  • Jak wygląda bezpieczna pauza?
  • Kogo proszę o pomoc, gdy emocje są za duże?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Jak przegrywam, muszę grać dalej.”

To bardzo częste uczucie. Przegrana woła: „spróbuj jeszcze raz”, ale czasem najlepszym ruchem jest pauza i oddech.

„Nuda jest najgorsza.”

Nuda na początku bywa nieprzyjemna, ale jest jak pusta kartka — po chwili głowa zaczyna wymyślać.

„Jak mama wyłącza, to krzyczę.”

Krzyk pokazuje, że emocja jest wielka. Poćwiczmy zdanie: „Jestem zły, ale odłożę po oddechu”.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie mów „nie wolno się złościć”. Mów: „Złość wolno czuć, ale nie wolno krzywdzić ani niszczyć”.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.

Godzina 6

Smutek i strach w sieci – Tarcza Zaufania

↑ góra

Cel

Zbudowanie nawyku natychmiastowego proszenia dorosłego o pomoc w trudnych i lękowych sytuacjach online.

Wiedza w pigułce

W internecie można trafić na treści, które nas przestraszą, zasmucą lub wywołają w nas niepokój. Najważniejszą zasadą dla dziecka w takiej sytuacji nie jest samodzielne radzenie sobie z problemem, ale opuszczenie danej strony/gry i opowiedzenie o swoich uczuciach Zaufanemu Dorosłemu.

Materiały

Ścieżka postępowania w Standardach Ochrony Małoletnich.

Ćwiczenie z agendy

Moja Tarcza Zaufania. Dzieci projektują własne "Tarcze", na których wypisują lub rysują minimum trzy osoby (np. mama, tata, ulubiony nauczyciel), do których obiebują się zgłosić, gdy tylko poczują smutek lub strach podczas korzystania z telefonu lub komputera.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Smutek i strach w sieci – Tarcza Zaufania. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: W internecie można trafić na treści, które nas przestraszą, zasmucą lub wywołają w nas niepokój. Najważniejszą zasadą dla dziecka w takiej sytuacji nie jest samodzielne radzenie sobie z problemem, ale opuszczenie danej strony/gry i opowiedzenie o swoich uczuciach Zaufanemu Dorosłemu.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Smutek i strach w sieci – Tarcza Zaufania”?
  • Co czuję, gdy wygrywam?
  • Co czuję, gdy przegrywam?
  • Co dzieje się z ciałem, gdy trudno wyłączyć ekran?
  • Jak wygląda bezpieczna pauza?
  • Kogo proszę o pomoc, gdy emocje są za duże?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Jak przegrywam, muszę grać dalej.”

To bardzo częste uczucie. Przegrana woła: „spróbuj jeszcze raz”, ale czasem najlepszym ruchem jest pauza i oddech.

„Nuda jest najgorsza.”

Nuda na początku bywa nieprzyjemna, ale jest jak pusta kartka — po chwili głowa zaczyna wymyślać.

„Jak mama wyłącza, to krzyczę.”

Krzyk pokazuje, że emocja jest wielka. Poćwiczmy zdanie: „Jestem zły, ale odłożę po oddechu”.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie mów „nie wolno się złościć”. Mów: „Złość wolno czuć, ale nie wolno krzywdzić ani niszczyć”.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.

Godzina 7

Jak zdrowo spędzać dzień? (Mój cyfrowy zegar)

↑ góra

Cel

Uświadomienie, dlaczego ekrany powinny być tylko małą częścią całego dnia.

Wiedza w pigułce

Czas przed ekranem musi być ściśle limitowany, aby dzieci miały wystarczająco dużo czasu na aktywność fizyczną, sen, spotkania z przyjaciółmi na dworze oraz swoje pasje. Ekrany nie powinny towarzyszyć spożywaniu posiłków ani zasypianiu.

Materiały

Publikacja "W sieci wyzwań. Sztuka wychowania w cyfrowym świecie" (rekomendacje dotyczące proporcji dnia).

Ćwiczenie z agendy

Tort Mojego Dnia. Dzieci otrzymują papierowe koła przypominające tort i naklejają na nie proporcjonalne "kawałki" oznaczające różne aktywności (duży kawałek na sen, duży na szkołę i ruch, bardzo mały na ekrany). Uczą się w ten sposób, że czas z telefonem nie może "zjadać" całego tortu.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Jak zdrowo spędzać dzień? (Mój cyfrowy zegar). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Czas przed ekranem musi być ściśle limitowany, aby dzieci miały wystarczająco dużo czasu na aktywność fizyczną, sen, spotkania z przyjaciółmi na dworze oraz swoje pasje. Ekrany nie powinny towarzyszyć spożywaniu posiłków ani zasypianiu.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Jak zdrowo spędzać dzień? (Mój cyfrowy zegar)”?
  • Co czuję, gdy wygrywam?
  • Co czuję, gdy przegrywam?
  • Co dzieje się z ciałem, gdy trudno wyłączyć ekran?
  • Jak wygląda bezpieczna pauza?
  • Kogo proszę o pomoc, gdy emocje są za duże?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Jak przegrywam, muszę grać dalej.”

To bardzo częste uczucie. Przegrana woła: „spróbuj jeszcze raz”, ale czasem najlepszym ruchem jest pauza i oddech.

„Nuda jest najgorsza.”

Nuda na początku bywa nieprzyjemna, ale jest jak pusta kartka — po chwili głowa zaczyna wymyślać.

„Jak mama wyłącza, to krzyczę.”

Krzyk pokazuje, że emocja jest wielka. Poćwiczmy zdanie: „Jestem zły, ale odłożę po oddechu”.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie mów „nie wolno się złościć”. Mów: „Złość wolno czuć, ale nie wolno krzywdzić ani niszczyć”.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.

Godzina 8

Mistrzowie Emocji (Turniej Cybermastera)

↑ góra

Cel

Integracja grupy i wesołe podsumowanie całego kursu o emocjach za pomocą ruchu i skojarzeń.

Wiedza w pigułce

Edukacja najskuteczniej utrwala się przez zabawę, śmiech i proste skojarzenia. Narzędzia w formie gier zespołowych pomagają w bezstresowy sposób przypomnieć dzieciom, jak reagować na trudności w sieci i offline.

Materiały

Gra edukacyjna NASK „Odgadnij to: Cybermaster” (hasła dostosowane do tematyki emocjonalnej).

Ćwiczenie z agendy

Turniej Cybermastera (Wydanie Emocjonalne). Dzieci uczestniczą w zespołowych kalamburach. Losują i pokazują za pomocą gestów lub opisują słowami m.in. takie hasła jak: "złość", "nuda", "wyłączony telewizor", "zabawa na dworze", "rozmowa z mamą". Na koniec wszystkie dzieci uroczyście otrzymują dyplom „Mistrza Własnych Emocji”. To już czwarty, niezwykle wartościowy kurs dla grupy 7-9 lat! Skompletowaliśmy połowę z ośmiu tematów dla najmłodszych.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Mistrzowie Emocji (Turniej Cybermastera). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Edukacja najskuteczniej utrwala się przez zabawę, śmiech i proste skojarzenia. Narzędzia w formie gier zespołowych pomagają w bezstresowy sposób przypomnieć dzieciom, jak reagować na trudności w sieci i offline.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–10 minRadosne przypomnienie zasad i podział na drużyny.
  2. 10–35 minGra ruchowa / kalambury / quiz bez oceniania.
  3. 35–48 minPowtórka najważniejszych zasad: każde dziecko mówi jedną rzecz.
  4. 48–55 minKrótka refleksja: kiedy użyję tej wiedzy w domu lub w grze?
  5. 55–60 minWręczenie certyfikatów lub odznak.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Mistrzowie Emocji (Turniej Cybermastera)”?
  • Co czuję, gdy wygrywam?
  • Co czuję, gdy przegrywam?
  • Co dzieje się z ciałem, gdy trudno wyłączyć ekran?
  • Jak wygląda bezpieczna pauza?
  • Kogo proszę o pomoc, gdy emocje są za duże?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Jak przegrywam, muszę grać dalej.”

To bardzo częste uczucie. Przegrana woła: „spróbuj jeszcze raz”, ale czasem najlepszym ruchem jest pauza i oddech.

„Nuda jest najgorsza.”

Nuda na początku bywa nieprzyjemna, ale jest jak pusta kartka — po chwili głowa zaczyna wymyślać.

„Jak mama wyłącza, to krzyczę.”

Krzyk pokazuje, że emocja jest wielka. Poćwiczmy zdanie: „Jestem zły, ale odłożę po oddechu”.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie mów „nie wolno się złościć”. Mów: „Złość wolno czuć, ale nie wolno krzywdzić ani niszczyć”.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.

Materiał pokursowy dla rodziców — wersja skrócona

Temat kursu: Emocje przed ekranem (Wiek: 7-9 lat)

Zdanie, które warto powtarzać w domu: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.

  • Godzina 1: W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.
  • Godzina 2: W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.
  • Godzina 3: W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.
  • Godzina 4: W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.
  • Godzina 5: W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.
  • Godzina 6: W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.
  • Godzina 7: W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.
  • Godzina 8: W domu: ustalcie jedno zdanie awaryjne na trudny koniec grania, np. „Potrzebuję minutę i odłożę”.