🌐 Akademia Cyberbezpieczeństwa 7–9

Kurs 6 • wiek 7–9 lat

🎭 Kto jest po drugiej stronie? (Wiek: 7-9 lat)

Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.

8 godzinskrypt prowadzącejkarty warsztatowemateriał dla rodziców

Jak prowadzić ten kurs

Traktuj zajęcia jako rozmowę i trening reakcji, nie jako wykład ekspercki. Dzieci w wieku 7–9 lat potrzebują prostych zasad, powtórek, ruchu i jasnego komunikatu: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.

Najważniejsze dla rodziców

Warto wspólnie przejrzeć listę znajomych w grach i ustalić, że dziecko nie prowadzi prywatnych rozmów z osobami poznanymi online bez wiedzy opiekuna.

Scenariusze do szybkiego użycia

Możesz je wydrukować, pociąć i losować podczas zajęć.

  • Awatar wygląda jak miły kotek i pyta o Twoje zdjęcie.
  • Ktoś mówi: „Nie mów rodzicom, że ze mną piszesz”.
  • Obcy obiecuje darmowe monety za adres e-mail rodzica.
  • Ktoś straszy, że zniszczy konto, jeśli nie odpowiesz.
  • Nie wiesz, czy osoba z gry naprawdę jest dzieckiem.

Godzina 1

Awatar to nie zawsze prawdziwa twarz

↑ góra

Cel

Zrozumienie, że w internecie ludzie mogą udawać kogoś, kim nie są.

Wiedza w pigułce

W dzisiejszych czasach do dziecka w sieci może napisać każdy, a w wirtualnym świecie łatwo ukryć swoją prawdziwą tożsamość. Obcy w internecie to nadal obcy, a awatar ze zdjęciem rówieśnika lub uśmiechniętego zwierzaka nie oznacza, że po drugiej stronie ekranu faktycznie znajduje się dziecko. Dzieci muszą od najmłodszych lat uczyć się zasady ograniczonego zaufania.

Materiały

Rozdział „Po drugiej stronie ekranu – czy wiesz z kim Twoje dziecko spędza czas online?” z poradnika „W sieci wyzwań”.

Ćwiczenie z agendy

Kto kryje się pod maską? Nauczyciel pokazuje dzieciom różne obrazki awatarów (np. rycerz, kotek, wróżka). Dzieci wymyślają, kto naprawdę może siedzieć po drugiej stronie (np. miła dziewczynka, dorosły pan, starsza pani) i dlaczego nigdy nie możemy mieć pewności, patrząc tylko na obrazek w internecie.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Awatar to nie zawsze prawdziwa twarz. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: W dzisiejszych czasach do dziecka w sieci może napisać każdy, a w wirtualnym świecie łatwo ukryć swoją prawdziwą tożsamość. Obcy w internecie to nadal obcy, a awatar ze zdjęciem rówieśnika lub uśmiechniętego zwierzaka nie oznacza, że po drugiej stronie ekranu faktycznie znajduje się dziecko.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Awatar to nie zawsze prawdziwa twarz”?
  • Czy awatar pokazuje prawdziwą osobę?
  • Jaki sekret jest zły?
  • Dlaczego darmowy prezent od obcego to czerwone światło?
  • Jak brzmi bezpieczna odmowa?
  • Do kogo idę, gdy ktoś pisze dziwnie?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Ale on mówi, że też ma 8 lat.”

Może mówić prawdę, a może udawać. W internecie nie umiemy tego sprawdzić sami, dlatego chronimy dane i pytamy dorosłego.

„Nie chcę donosić.”

Prośba o pomoc to nie donoszenie. To dbanie o swoje bezpieczeństwo.

„Jak powiem mamie, zabierze mi telefon.”

Dlatego ćwiczymy ważne zdanie dla dorosłych: najpierw dziękujemy dziecku za szczerość i pomagamy, a nie karzemy za powiedzenie prawdy.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie strasz dzieci drastycznymi przykładami. Wystarczy jasna zasada: tajemnice przed rodzicem, prośby o dane, zdjęcia lub prezenty od obcego to czerwone światło.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.

Godzina 2

Moja cyfrowa tarcza ochronna

↑ góra

Cel

Nauka chronienia własnej tożsamości podczas gier i zabaw online.

Wiedza w pigułce

Podstawą bezpieczeństwa w sieci jest ochrona swoich danych. Dzieci muszą wiedzieć, że nie wolno podawać w internecie prawdziwego imienia, nazwiska, adresu domowego czy numeru szkoły. Wszelkie informacje tego typu mogą zostać wykorzystane przez osoby o złych intencjach.

Materiały

Postacie Plik i Folder (z piosenki „Z internetem świat jest bliski”), uczące o tym, jak postępować w wirtualnym świecie.

Ćwiczenie z agendy

Projektujemy bezpiecznego Awatara. Dzieci dostają czyste szablony postaci i projektują własnego, bezpiecznego awatara do gier. Wymyślają mu również bezpieczny pseudonim (np. SzybkiBiegacz99 zamiast TomekKowalskiWarszawa), ucząc się, jak ukrywać swoje prawdziwe dane.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Moja cyfrowa tarcza ochronna. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Podstawą bezpieczeństwa w sieci jest ochrona swoich danych. Dzieci muszą wiedzieć, że nie wolno podawać w internecie prawdziwego imienia, nazwiska, adresu domowego czy numeru szkoły.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Moja cyfrowa tarcza ochronna”?
  • Czy awatar pokazuje prawdziwą osobę?
  • Jaki sekret jest zły?
  • Dlaczego darmowy prezent od obcego to czerwone światło?
  • Jak brzmi bezpieczna odmowa?
  • Do kogo idę, gdy ktoś pisze dziwnie?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Ale on mówi, że też ma 8 lat.”

Może mówić prawdę, a może udawać. W internecie nie umiemy tego sprawdzić sami, dlatego chronimy dane i pytamy dorosłego.

„Nie chcę donosić.”

Prośba o pomoc to nie donoszenie. To dbanie o swoje bezpieczeństwo.

„Jak powiem mamie, zabierze mi telefon.”

Dlatego ćwiczymy ważne zdanie dla dorosłych: najpierw dziękujemy dziecku za szczerość i pomagamy, a nie karzemy za powiedzenie prawdy.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie strasz dzieci drastycznymi przykładami. Wystarczy jasna zasada: tajemnice przed rodzicem, prośby o dane, zdjęcia lub prezenty od obcego to czerwone światło.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.

Godzina 3

Tajemnice i "złe" sekrety

↑ góra

Cel

Nauka rozpoznawania podejrzanych zachowań dorosłych w internecie.

Wiedza w pigułce

Osoby o złych intencjach (groomerzy) często budują zaufanie dziecka, poświęcając mu uwagę i prawiąc komplementy. Bardzo często próbują wymusić na dziecku utrzymanie ich relacji w tajemnicy przed rodzicami. Dzieci muszą wiedzieć, że jeśli ktoś w internecie prosi o utrzymanie "sekretu" przed mamą lub tatą, to jest to zły sekret i trzeba o nim natychmiast powiedzieć dorosłemu.

Materiały

Scenariusze zajęć i zasady komunikacji z modułu o niebezpiecznych relacjach.

Ćwiczenie z agendy

Dobre i złe sekrety. Nauczyciel czyta różne scenariusze (np. "Kolega prosi, żebyś nie mówił o jego niespodziance urodzinowej", "Ktoś w grze mówi: nie mów rodzicom, że ze mną grasz"). Dzieci kucają, gdy sekret jest zły (i trzeba o nim powiedzieć), lub skaczą do góry, gdy jest to dobry sekret-niespodzianka.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Tajemnice i "złe" sekrety. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Osoby o złych intencjach (groomerzy) często budują zaufanie dziecka, poświęcając mu uwagę i prawiąc komplementy. Bardzo często próbują wymusić na dziecku utrzymanie ich relacji w tajemnicy przed rodzicami.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Tajemnice i "złe" sekrety”?
  • Czy awatar pokazuje prawdziwą osobę?
  • Jaki sekret jest zły?
  • Dlaczego darmowy prezent od obcego to czerwone światło?
  • Jak brzmi bezpieczna odmowa?
  • Do kogo idę, gdy ktoś pisze dziwnie?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Ale on mówi, że też ma 8 lat.”

Może mówić prawdę, a może udawać. W internecie nie umiemy tego sprawdzić sami, dlatego chronimy dane i pytamy dorosłego.

„Nie chcę donosić.”

Prośba o pomoc to nie donoszenie. To dbanie o swoje bezpieczeństwo.

„Jak powiem mamie, zabierze mi telefon.”

Dlatego ćwiczymy ważne zdanie dla dorosłych: najpierw dziękujemy dziecku za szczerość i pomagamy, a nie karzemy za powiedzenie prawdy.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie strasz dzieci drastycznymi przykładami. Wystarczy jasna zasada: tajemnice przed rodzicem, prośby o dane, zdjęcia lub prezenty od obcego to czerwone światło.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.

Godzina 4

Dziwne prośby i darmowe "prezenty" w grach

↑ góra

Cel

Uwrażliwienie na próby manipulacji za pomocą prezentów.

Wiedza w pigułce

Cyberprzestępcy i oszuści w grach często oferują dzieciom darmowe wirtualne monety (np. robuxy, v-dolce) lub rzadkie przedmioty w zamian za wykonanie jakiejś przysługi, podanie hasła lub wysłanie zdjęcia. Dzieci muszą wiedzieć, że w sieci nie ma darmowych prezentów od nieznajomych.

Materiały

Wytyczne o niebezpiecznych zachowaniach (otrzymywanie prezentów z nieznanego źródła) z publikacji NASK.

Ćwiczenie z agendy

Czerwona lampka. Dzieci odgrywają scenki z wykorzystaniem pacynek. Jedna pacynka oferuje drugiej "super miecz do gry za darmo, jeśli tylko podasz mi swój adres". Dzieci trenują asertywne mówienie "NIE!" i wciskanie wyimaginowanego przycisku alarmowego (czerwonej lampki).

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Dziwne prośby i darmowe "prezenty" w grach. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Cyberprzestępcy i oszuści w grach często oferują dzieciom darmowe wirtualne monety (np. robuxy, v-dolce) lub rzadkie przedmioty w zamian za wykonanie jakiejś przysługi, podanie hasła lub wysłanie zdjęcia.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minBezpieczny start: przypomnienie, że gramy tylko w ustalonym czasie i nie wpisujemy prywatnych danych.
  2. 5–15 minWyjaśnienie celu misji i zasad pracy w parach.
  3. 15–40 minKontrolowana rozgrywka / praca przy urządzeniach, prowadząca krąży i zadaje pytania.
  4. 40–52 minOmówienie decyzji: co było bezpieczne, co było czerwonym światłem?
  5. 52–60 minZapis jednej zasady na kartce lub w klasowym kodeksie.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Dziwne prośby i darmowe "prezenty" w grach”?
  • Czy awatar pokazuje prawdziwą osobę?
  • Jaki sekret jest zły?
  • Dlaczego darmowy prezent od obcego to czerwone światło?
  • Jak brzmi bezpieczna odmowa?
  • Do kogo idę, gdy ktoś pisze dziwnie?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Ale on mówi, że też ma 8 lat.”

Może mówić prawdę, a może udawać. W internecie nie umiemy tego sprawdzić sami, dlatego chronimy dane i pytamy dorosłego.

„Nie chcę donosić.”

Prośba o pomoc to nie donoszenie. To dbanie o swoje bezpieczeństwo.

„Jak powiem mamie, zabierze mi telefon.”

Dlatego ćwiczymy ważne zdanie dla dorosłych: najpierw dziękujemy dziecku za szczerość i pomagamy, a nie karzemy za powiedzenie prawdy.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie strasz dzieci drastycznymi przykładami. Wystarczy jasna zasada: tajemnice przed rodzicem, prośby o dane, zdjęcia lub prezenty od obcego to czerwone światło.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.

Godzina 5

Trening Zaufanego Dorosłego

↑ góra

Cel

Utrwalenie nawyku natychmiastowego zgłaszania niepokojących sytuacji rodzicom lub nauczycielom.

Wiedza w pigułce

Kiedy dziecko poczuje się niekomfortowo, ktoś zapyta je o prywatne rzeczy lub zacznie je straszyć, najważniejsze to nie działać samemu. Dziecko musi mieć pewność, że może zwrócić się do zaufanego dorosłego, który mu pomoże, a nie ukarze (np. poprzez zabranie telefonu).

Materiały

Procedury reagowania ze Standardów Ochrony Małoletnich (ścieżka postępowania dla ucznia).

Ćwiczenie z agendy

Moja Tarcza Zaufania. Dzieci wycinają z twardego kartonu "tarcze". Ozdabiają je, a w wyznaczonych miejscach wpisują lub rysują minimum 3 Zaufanych Dorosłych (np. mama, wychowawczyni, babcia), do których udadzą się natychmiast, gdy w sieci spotka je coś dziwnego lub niemiłego.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Trening Zaufanego Dorosłego. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Kiedy dziecko poczuje się niekomfortowo, ktoś zapyta je o prywatne rzeczy lub zacznie je straszyć, najważniejsze to nie działać samemu. Dziecko musi mieć pewność, że może zwrócić się do zaufanego dorosłego, który mu pomoże, a nie ukarze (np.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Trening Zaufanego Dorosłego”?
  • Czy awatar pokazuje prawdziwą osobę?
  • Jaki sekret jest zły?
  • Dlaczego darmowy prezent od obcego to czerwone światło?
  • Jak brzmi bezpieczna odmowa?
  • Do kogo idę, gdy ktoś pisze dziwnie?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Ale on mówi, że też ma 8 lat.”

Może mówić prawdę, a może udawać. W internecie nie umiemy tego sprawdzić sami, dlatego chronimy dane i pytamy dorosłego.

„Nie chcę donosić.”

Prośba o pomoc to nie donoszenie. To dbanie o swoje bezpieczeństwo.

„Jak powiem mamie, zabierze mi telefon.”

Dlatego ćwiczymy ważne zdanie dla dorosłych: najpierw dziękujemy dziecku za szczerość i pomagamy, a nie karzemy za powiedzenie prawdy.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie strasz dzieci drastycznymi przykładami. Wystarczy jasna zasada: tajemnice przed rodzicem, prośby o dane, zdjęcia lub prezenty od obcego to czerwone światło.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.

Godzina 6

Gdzie dzwonić, gdy potrzebuję pomocy?

↑ góra

Cel

Nauka korzystania z bezpłatnych i anonimowych telefonów zaufania dla dzieci.

Wiedza w pigułce

Czasami dzieci bardzo wstydzą się lub boją porozmawiać z kimś bliskim. Muszą wiedzieć, że istnieją specjalne numery, pod które mogą zadzwonić całkowicie bezpłatnie i anonimowo, by poprosić o pomoc psychologa lub pedagoga. Są to: 116 111 (Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży) oraz 800 12 12 12 (Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka).

Materiały

Ulotki i informacje o działaniu telefonu zaufania 116 111.

Ćwiczenie z agendy

Plakat Ratunkowy. Dzieci w małych grupach tworzą duże, kolorowe plakaty z numerami 116 111 oraz 800 12 12 12. Uczą się ich na pamięć, skandując jak rymowankę, a plakaty zawieszają na ścianach sali szkoleniowej.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Gdzie dzwonić, gdy potrzebuję pomocy?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Czasami dzieci bardzo wstydzą się lub boją porozmawiać z kimś bliskim. Muszą wiedzieć, że istnieją specjalne numery, pod które mogą zadzwonić całkowicie bezpłatnie i anonimowo, by poprosić o pomoc psychologa lub pedagoga.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Gdzie dzwonić, gdy potrzebuję pomocy?”?
  • Czy awatar pokazuje prawdziwą osobę?
  • Jaki sekret jest zły?
  • Dlaczego darmowy prezent od obcego to czerwone światło?
  • Jak brzmi bezpieczna odmowa?
  • Do kogo idę, gdy ktoś pisze dziwnie?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Ale on mówi, że też ma 8 lat.”

Może mówić prawdę, a może udawać. W internecie nie umiemy tego sprawdzić sami, dlatego chronimy dane i pytamy dorosłego.

„Nie chcę donosić.”

Prośba o pomoc to nie donoszenie. To dbanie o swoje bezpieczeństwo.

„Jak powiem mamie, zabierze mi telefon.”

Dlatego ćwiczymy ważne zdanie dla dorosłych: najpierw dziękujemy dziecku za szczerość i pomagamy, a nie karzemy za powiedzenie prawdy.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie strasz dzieci drastycznymi przykładami. Wystarczy jasna zasada: tajemnice przed rodzicem, prośby o dane, zdjęcia lub prezenty od obcego to czerwone światło.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.

Godzina 7

Wirtualne patrole z grą FireW@lly

↑ góra

Cel

Zastosowanie poznanych zasad bezpieczeństwa w wirtualnym środowisku gry.

Wiedza w pigułce

Darmowa i bezpieczna gra "FireW@lly" pozwala dzieciom wejść w rolę bohatera chroniącego cyfrowe miasto przed cyberintruzami. Zadania w grze bezpośrednio nawiązują do ochrony danych osobowych i weryfikacji tego, kto znajduje się po drugiej stronie ekranu.

Materiały

Gra mobilna "FireW@lly" (zainstalowana na tabletach lub telefonach).

Ćwiczenie z agendy

Gramy i chronimy! Dzieci rozgrywają wybrane misje w grze edukacyjnej "FireW@lly". Ich zadaniem jest pomaganie postaciom w grze w unikaniu zagrożeń ze strony intruzów próbujących wyłudzić ich dane. Nauczyciel asystuje i omawia podejmowane przez dzieci wybory.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Wirtualne patrole z grą FireW@lly. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Darmowa i bezpieczna gra "FireW@lly" pozwala dzieciom wejść w rolę bohatera chroniącego cyfrowe miasto przed cyberintruzami. Zadania w grze bezpośrednio nawiązują do ochrony danych osobowych i weryfikacji tego, kto znajduje się po drugiej stronie ekranu.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minBezpieczny start: przypomnienie, że gramy tylko w ustalonym czasie i nie wpisujemy prywatnych danych.
  2. 5–15 minWyjaśnienie celu misji i zasad pracy w parach.
  3. 15–40 minKontrolowana rozgrywka / praca przy urządzeniach, prowadząca krąży i zadaje pytania.
  4. 40–52 minOmówienie decyzji: co było bezpieczne, co było czerwonym światłem?
  5. 52–60 minZapis jednej zasady na kartce lub w klasowym kodeksie.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Wirtualne patrole z grą FireW@lly”?
  • Czy awatar pokazuje prawdziwą osobę?
  • Jaki sekret jest zły?
  • Dlaczego darmowy prezent od obcego to czerwone światło?
  • Jak brzmi bezpieczna odmowa?
  • Do kogo idę, gdy ktoś pisze dziwnie?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Ale on mówi, że też ma 8 lat.”

Może mówić prawdę, a może udawać. W internecie nie umiemy tego sprawdzić sami, dlatego chronimy dane i pytamy dorosłego.

„Nie chcę donosić.”

Prośba o pomoc to nie donoszenie. To dbanie o swoje bezpieczeństwo.

„Jak powiem mamie, zabierze mi telefon.”

Dlatego ćwiczymy ważne zdanie dla dorosłych: najpierw dziękujemy dziecku za szczerość i pomagamy, a nie karzemy za powiedzenie prawdy.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie strasz dzieci drastycznymi przykładami. Wystarczy jasna zasada: tajemnice przed rodzicem, prośby o dane, zdjęcia lub prezenty od obcego to czerwone światło.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.

Godzina 8

Finał – Odgadnij to z Cybermasterem!

↑ góra

Cel

Radosne i ruchowe podsumowanie całego kursu, integracja grupy.

Wiedza w pigułce

Zakończenie kursu nie powinno być nudnym testem. Narzędzia takie jak kalambury łączą naukę z ruchem, śmiechem i skojarzeniami, co sprawia, że zasady bezpieczeństwa (np. dlaczego hasło to nie "1234") zostają w pamięci na dłużej i budują pozytywne asocjacje z higieną cyfrową.

Materiały

Gra karciana/planszowa „Odgadnij to: Cybermaster” (edycja dostosowana dla klas I-III).

Ćwiczenie z agendy

Mistrzostwa Cybermastera. Dzieci rozgrywają partie kalamburów – prezentują (słowami, gestami i jednym słowem) hasła takie jak: Obcy, Prezent, Sekret, Awatar, Zaufany Dorosły. Na koniec kursu każde dziecko otrzymuje odznakę "Cyber-Detektywa odpornego na manipulacje".

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Finał – Odgadnij to z Cybermasterem!. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Zakończenie kursu nie powinno być nudnym testem. Narzędzia takie jak kalambury łączą naukę z ruchem, śmiechem i skojarzeniami, co sprawia, że zasady bezpieczeństwa (np.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–10 minRadosne przypomnienie zasad i podział na drużyny.
  2. 10–35 minGra ruchowa / kalambury / quiz bez oceniania.
  3. 35–48 minPowtórka najważniejszych zasad: każde dziecko mówi jedną rzecz.
  4. 48–55 minKrótka refleksja: kiedy użyję tej wiedzy w domu lub w grze?
  5. 55–60 minWręczenie certyfikatów lub odznak.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Finał – Odgadnij to z Cybermasterem!”?
  • Czy awatar pokazuje prawdziwą osobę?
  • Jaki sekret jest zły?
  • Dlaczego darmowy prezent od obcego to czerwone światło?
  • Jak brzmi bezpieczna odmowa?
  • Do kogo idę, gdy ktoś pisze dziwnie?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„Ale on mówi, że też ma 8 lat.”

Może mówić prawdę, a może udawać. W internecie nie umiemy tego sprawdzić sami, dlatego chronimy dane i pytamy dorosłego.

„Nie chcę donosić.”

Prośba o pomoc to nie donoszenie. To dbanie o swoje bezpieczeństwo.

„Jak powiem mamie, zabierze mi telefon.”

Dlatego ćwiczymy ważne zdanie dla dorosłych: najpierw dziękujemy dziecku za szczerość i pomagamy, a nie karzemy za powiedzenie prawdy.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie strasz dzieci drastycznymi przykładami. Wystarczy jasna zasada: tajemnice przed rodzicem, prośby o dane, zdjęcia lub prezenty od obcego to czerwone światło.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.

Materiał pokursowy dla rodziców — wersja skrócona

Temat kursu: Kto jest po drugiej stronie? (Wiek: 7-9 lat)

Zdanie, które warto powtarzać w domu: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.

  • Godzina 1: W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.
  • Godzina 2: W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.
  • Godzina 3: W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.
  • Godzina 4: W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.
  • Godzina 5: W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.
  • Godzina 6: W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.
  • Godzina 7: W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.
  • Godzina 8: W domu: stwórzcie listę trzech zaufanych dorosłych oraz zasadę: „Obcy w grze nie dostaje moich danych”.