🌐 Akademia Cyberbezpieczeństwa 7–9

Kurs 1: Mój przyjaciel internet i cyfrowa higiena

Pełna, skryptowa wersja kursu 1 znajduje się w osobnej stronie zachowanej z pierwszego projektu: otwórz Kurs 1.

Materiały do druku kursu 1: materiały dla prowadzącej PDF, karty pracy PDF, materiały dla rodziców PDF.

Wersja do druku: kursy 1–8

🔐 Kurs 2: Strażnicy haseł i danych (Wiek: 7-9 lat)

Zdanie kursu: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.

Godzina 1: Wkraczamy do cyfrowego świata z FireW@lly

Cel: Wprowadzenie w tematykę cyberbezpieczeństwa za pomocą angażującej gry fabularnej.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Wkraczamy do cyfrowego świata z FireW@lly. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Nauka o cyberbezpieczeństwie nie musi być nudna! Dzieci poznają świat darmowej, przygodowo-edukacyjnej gry mobilnej „FireW@lly”, która uczy bezpiecznego korzystania z sieci.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.

Ćwiczenie: Wybór bohatera i samouczek. Dzieci instalują grę (można w nią grać również offline) i wybierają postać, w którą się wcielą: W@lly'ego lub W@llię. Następnie przechodzą samouczek wprowadzający ich w zadanie ratowania cyfrowego świata przed cyberintruzami.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 2: Moje dane to mój skarb

Cel: Zrozumienie, czym są dane osobowe i dlaczego trzeba je chronić przed obcymi.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Moje dane to mój skarb. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: W internecie jesteśmy narażeni na kontakt z osobami o złych intencjach. Dzieci muszą wiedzieć, że ich imię, nazwisko, wiek, adres zamieszkania czy numer szkoły to cenne informacje (dane osobowe), których pod żadnym pozorem nie wolno rozdawać w sieci.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.

Ćwiczenie: Tarcza ochronna. Dzieci wycinają z papieru tarcze. Na środku rysują siebie (swój skarb), a na krawędziach tarczy wypisują lub rysują informacje, których tarcza ma chronić w internecie (adres domu, nazwa szkoły, numer telefonu).

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 3: Tajemnicze klucze, czyli jak stworzyć silne hasło

Cel: Nauka tworzenia trudnych do odgadnięcia haseł.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Tajemnicze klucze, czyli jak stworzyć silne hasło. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Hasło to nasz cyfrowy klucz do wirtualnego domu. Aby nikt się do niego nie włamał, klucz musi być skomplikowany.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.

Ćwiczenie: Fabryka Haseł. Dzieci uczą się techniki tworzenia haseł poprzez wymyślanie zabawnych zdań (np. "MójKotPuszekLubiPizze!"). Następnie na kartkach kodują to zdanie biorąc pierwsze litery i dodając ulubioną cyfrę oraz znak specjalny.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 4: Kto puka do cyfrowych drzwi? (Obcy w sieci)

Cel: Wykształcenie zasady ograniczonego zaufania do osób poznanych w internecie.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Kto puka do cyfrowych drzwi? (Obcy w sieci). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Dzieci w internecie mogą natknąć się na osoby, które ukrywają swoją prawdziwą tożsamość. Awatar z uśmiechniętym pieskiem nie oznacza, że po drugiej stronie ekranu siedzi rówieśnik.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.

Ćwiczenie: Prawdziwe czy fałszywe? Nauczyciel pokazuje dzieciom różne awatary i profile z gier. Dzieci dyskutują w grupach, czy na podstawie samego obrazka możemy mieć pewność, kto siedzi po drugiej stronie.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 5: Cyberprzygoda w praktyce – gramy i ratujemy świat!

Cel: Utrwalenie dobrych cyfrowych nawyków poprzez praktyczną rozgrywkę.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Cyberprzygoda w praktyce – gramy i ratujemy świat!. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Edukacja bez straszenia, połączona z dobrą zabawą, jest najskuteczniejsza. Czas spędzony z edukacyjną grą wideo w kontrolowanym środowisku pozwala na zapoznanie się ze strukturą internetu i utrwalenie wiedzy o zagrożeniach.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.

Ćwiczenie: Wspólna misja. Dzieci przez określoną część zajęć samodzielnie lub w parach przechodzą kolejne poziomy w grze „FireW@lly”, łapiąc cyberintruzów i rozwiązując zagadki dotyczące haseł i wirusów. Nauczyciel asystuje i omawia pojawiające się w grze sytuacje.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 6: Zostawiamy (nie)widzialne ślady

Cel: Zrozumienie pojęcia „cyfrowego śladu” w sposób dostosowany do najmłodszych.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Zostawiamy (nie)widzialne ślady. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: To, co robimy w internecie (np. zdjęcia, które wrzucamy, gry, w które gramy), zostawia tzw.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.

Ćwiczenie: Wirtualne odciski. Dzieci malują swoje dłonie farbą i odbijają je na dużym arkuszu papieru (który symbolizuje internet). Następnie próbują zetrzeć ślad suchą chusteczką. Kiedy widzą, że farba zostaje, nauczyciel tłumaczy, że dokładnie tak samo działają zdjęcia i informacje zostawiane w sieci.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 7: Kiedy coś idzie nie tak – zaufany dorosły

Cel: Zbudowanie odruchu proszenia o pomoc dorosłego, gdy coś w sieci wzbudzi niepokój.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Kiedy coś idzie nie tak – zaufany dorosły. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Jeśli dziecko napotka w sieci obcą osobę, która prosi je o hasło, adres lub namawia do dziwnych rzeczy (grooming, wyłudzanie), najważniejsze to nie działać samemu. Dziecko musi wiedzieć, że może zwrócić się do zaufanego dorosłego bez strachu przed karą (np.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.

Ćwiczenie: Tarcza zaufania. Dzieci tworzą listę „Zaufanych Dorosłych” (rodzice, nauczyciele, dziadkowie), do których zwrócą się o pomoc, gdy na ekranie wydarzy się coś, czego nie rozumieją lub co je przestraszy.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 8: Rozgrywka finałowa – Turniej Cybermastera

Cel: Podsumowanie całej wiedzy z zakresu cyberbezpieczeństwa za pomocą radosnej gry ruchowej.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Rozgrywka finałowa – Turniej Cybermastera. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Najlepsza edukacja to taka, w której na początku jest śmiech, ruch i skojarzenia, a na końcu konkretna rozmowa o higienie cyfrowej. Gra „Cybermaster” uczy dzieci zasad bezpieczeństwa poprzez kalambury i współpracę.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.

Ćwiczenie: Turniej kalamburów. Dzieci grają w „Cybermastera” na poziomie trudności dostosowanym do ich wieku. W 3 rundach (opis słowny, gesty, jedno słowo) prezentują i odgadują hasła takie jak „hasło”, „dane”, czy „wirus”. Na zakończenie każde dziecko otrzymuje dyplom Strażnika Danych.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

🕵️ Kurs 3: Prawda czy kłamstwo w sieci? (Wiek: 7-9 lat)

Zdanie kursu: Zatrzymaj się, pomyśl, zapytaj dorosłego.

Godzina 1: Wstęp do cyfrowego detektywisty – czy wszystko w internecie to prawda?

Cel: Zrozumienie, że internet to miejsce, w którym obok prawdziwych informacji znajdują się również żarty, zmyślone historie i kłamstwa.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Wstęp do cyfrowego detektywisty – czy wszystko w internecie to prawda?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Nie wszystko w internecie jest prawdą; cyberdetektyw zatrzymuje się, myśli i pyta dorosłego.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Dzieci wprowadzane w cyfrowy świat muszą uczyć się weryfikować to, co widzą. Prawda w sieci bywa często mieszana z fikcją, dlatego pierwszym krokiem do bezpieczeństwa jest zasada: "nie wierz we wszystko, co czytasz lub oglądasz".
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Zatrzymaj się, pomyśl, zapytaj dorosłego.

Ćwiczenie: Prawda czy fałsz? Nauczyciel czyta na głos różne zdania (np. "Krowy potrafią latać", "Pies ma cztery łapy", "W internecie można kupić latający dywan"). Dzieci biegną na jedną stronę sali, jeśli uważają to za prawdę, lub na drugą, jeśli to zmyślona historia.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 2: Dlaczego ludzie zmyślają historie? (Wprowadzenie do Fake News)

Cel: Zrozumienie motywów, dla których w sieci pojawiają się fałszywe informacje (żart, chęć zdobycia popularności, złe intencje).

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Dlaczego ludzie zmyślają historie? (Wprowadzenie do Fake News). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Nie wszystko w internecie jest prawdą; cyberdetektyw zatrzymuje się, myśli i pyta dorosłego.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Twórcy nieprawdziwych treści mają różne cele. Czasem to tylko żart, ale bardzo często dezinformacja i fałszywe wiadomości (fake newsy) są tworzone, by manipulować odbiorcami, zdobyć więcej wyświetleń ("lajków") lub kogoś oszukać.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Zatrzymaj się, pomyśl, zapytaj dorosłego.

Ćwiczenie: Zabawa w głuchy telefon. Klasyczna gra, która doskonale obrazuje, jak informacja przekazywana z ust do ust (lub z ekranu na ekran) może ulec zniekształceniu i zamienić się w nieprawdziwą plotkę.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 3: Nasze emocje a kłamstwa w sieci

Cel: Zauważenie związku między naszymi uczuciami a tym, jak łatwo wierzymy w fałszywe informacje.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Nasze emocje a kłamstwa w sieci. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Nie wszystko w internecie jest prawdą; cyberdetektyw zatrzymuje się, myśli i pyta dorosłego.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Emocje (takie jak strach, złość, ogromne zdziwienie) mają bezpośredni wpływ na nasz odbiór informacji. Twórcy dezinformacji celowo używają krzykliwych obrazków i strasznych nagłówków, ponieważ wiedzą, że gdy jesteśmy pod wpływem silnych emocji, nasza odporność na manipulację spada i szybciej w coś wierzymy.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Zatrzymaj się, pomyśl, zapytaj dorosłego.

Ćwiczenie: Minki-emotki. Dzieci rysują na papierowych talerzykach różne "emotikony" (strach, radość, złość). Nauczyciel opowiada wymyślone "szokujące" wiadomości (np. "Od jutra zamykają wszystkie place zabaw!"), a dzieci podnoszą talerzyk z emocją, jaką by poczuły. Następnie uczą się, że właśnie w takich momentach trzeba się zatrzymać i wziąć głęboki oddech.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 4: Magia czy oszustwo? (Fotomontaże i Sztuczna Inteligencja)

Cel: Uświadomienie najmłodszym, że zdjęcia i filmy w internecie można łatwo modyfikować lub stworzyć od zera.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Magia czy oszustwo? (Fotomontaże i Sztuczna Inteligencja). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Nie wszystko w internecie jest prawdą; cyberdetektyw zatrzymuje się, myśli i pyta dorosłego.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Odbiorcy często wierzą, że "skoro jest zdjęcie, to musi być prawda". Dzieci uczą się, że za pomocą programów graficznych oraz sztucznej inteligencji (AI) można wygenerować obrazy, które wyglądają niesamowicie realistycznie, ale nigdy nie wydarzyły się naprawdę.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Zatrzymaj się, pomyśl, zapytaj dorosłego.

Ćwiczenie: Znajdź błąd. Dzieci dostają wydrukowane, ewidentnie przerobione zdjęcia (np. dinozaur robiący zakupy w supermarkecie, kot o sześciu łapach wygenerowany przez AI) i bawią się w detektywów, którzy na wyścigi szukają dowodów na to, że obrazek jest fałszywy.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 5: Moi internetowi idole – czy mówią całą prawdę?

Cel: Rozwój krytycznego myślenia wobec ulubionych twórców internetowych (influencerów).

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Moi internetowi idole – czy mówią całą prawdę?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Nie wszystko w internecie jest prawdą; cyberdetektyw zatrzymuje się, myśli i pyta dorosłego.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Dzieci często traktują twórców z YouTube'a czy TikToka jak swoich przyjaciół i bezgranicznie im wierzą. Ważne jest uświadomienie im, że influencerzy kreują swój wizerunek, a ich filmy (np.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Zatrzymaj się, pomyśl, zapytaj dorosłego.

Ćwiczenie: Jestem aktorem-reklamą. Dzieci w parach odgrywają krótkie scenki, udając influencerów, którzy z wielkim entuzjazmem zachwalają najzwyklejszy przedmiot w sali (np. ołówek lub gumkę do mazania), aby zobaczyć, jak łatwo można udawać zachwyt na ekranie.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 6: Trening Cyber-Detektywa (Zaufany Dorosły)

Cel: Wpojenie najważniejszej zasady weryfikacji informacji dla dzieci: "nie wiesz, czy to prawda? Zapytaj dorosłego!".

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Trening Cyber-Detektywa (Zaufany Dorosły). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Nie wszystko w internecie jest prawdą; cyberdetektyw zatrzymuje się, myśli i pyta dorosłego.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Samodzielna weryfikacja źródeł (tzw. fact-checking) jest zbyt trudna dla 7-latka.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Zatrzymaj się, pomyśl, zapytaj dorosłego.

Ćwiczenie: Złota Odznaka Detektywa. Dzieci rysują i wycinają z papieru odznaki policyjne/detektywistyczne. Otrzymują scenariusze sytuacji (np. "Wyskakuje komunikat: wygrałeś milion złotych!") i za każdym razem, gdy rozwiązaniem jest "zapytaj rodzica/nauczyciela", przyklejają na swoją odznakę gwiazdkę.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 7: Wirtualne zmagania z fałszem w grze FireW@lly

Cel: Praktyczne utrwalenie wiedzy o manipulacji w wirtualnym środowisku.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Wirtualne zmagania z fałszem w grze FireW@lly. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Nie wszystko w internecie jest prawdą; cyberdetektyw zatrzymuje się, myśli i pyta dorosłego.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Fabuła bezpiecznej, rządowej gry edukacyjnej "FireW@lly" koncentruje się m.in. na problemie fake newsów i szkodliwych treści.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Zatrzymaj się, pomyśl, zapytaj dorosłego.

Ćwiczenie: Łapiemy wirusa Kłamstwa. Dzieci grają na tabletach/telefonach w wyznaczone misje z gry "FireW@lly", których celem jest zdemaskowanie fake newsów na dysku twardym i ratowanie cyfrowego miasta.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 8: Finał Cybermastera – Mówimy NIE kłamstwom w sieci

Cel: Radosne podsumowanie modułu, integracja grupy i przypomnienie kluczowych pojęć w formie kalamburów.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Finał Cybermastera – Mówimy NIE kłamstwom w sieci. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Nie wszystko w internecie jest prawdą; cyberdetektyw zatrzymuje się, myśli i pyta dorosłego.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Nauka poprzez ruch i skojarzenia pomaga utrwalić trudne pojęcia takie jak "fake news", "reklama" czy "kłamstwo", bez wywoływania u dzieci lęku.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Zatrzymaj się, pomyśl, zapytaj dorosłego.

Ćwiczenie: Mistrzostwa Kalamburów. Dzieci grają w grę "Cybermaster". Za pomocą gestów i opisów prezentują takie hasła jak: "kłamstwo", "detektyw", "żart", "prawda", "reklama". Moduł kończy się wręczeniem certyfikatów "Odpornego na kłamstwa Cyber-Detektywa".

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

🎈 Kurs 4: Emocje przed ekranem (Wiek: 7-9 lat)

Zdanie kursu: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.

Godzina 1: Co czuję, gdy gram? (Wprowadzenie do świata emocji)

Cel: Rozpoznawanie i nazywanie podstawowych emocji, które towarzyszą korzystaniu z ekranów.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Co czuję, gdy gram? (Wprowadzenie do świata emocji). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Ekrany, a zwłaszcza gry wideo i aplikacje, potrafią wywoływać w nas bardzo silne emocje. Może to być ogromna radość po wygranej, ale też wielki smutek, a nawet złość, gdy przegrywamy lub gdy nagle znika połączenie z internetem.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.

Ćwiczenie: Emocjonalne buźki. Dzieci dostają papierowe talerzyki, na których rysują różne minki (radość, smutek, złość, strach). Następnie nauczyciel opisuje sytuacje z cyfrowego świata (np. "zdobywasz nową postać w grze", "kolega wyśmiewa twój zamek w Minecrafcie", "mama prosi, byś wyłączył tablet"), a dzieci podnoszą talerzyk z emocją, jaką by wtedy poczuły.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 2: Dlaczego tak trudno wyłączyć ekran? (Tajemnica naszego mózgu)

Cel: Uproszczone wyjaśnienie dzieciom mechanizmów, które sprawiają, że gry i ekrany tak bardzo wciągają.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Dlaczego tak trudno wyłączyć ekran? (Tajemnica naszego mózgu). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Gry i aplikacje są specjalnie projektowane tak, aby dawać nam szybką nagrodę i wywoływać w mózgu ekscytację (związaną z dopaminą). U dzieci część mózgu odpowiedzialna za hamowanie zachcianek (kora przedczołowa) jeszcze rośnie, dlatego tak trudno jest im samodzielnie wyłączyć ulubioną bajkę czy grę.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.

Ćwiczenie: Wielki magnes. Dzieci bawią się w zabawę ruchową, w której kolorowe piłeczki to "nagrody w grze", a dzieci muszą je zbierać, czując "przyciąganie magnesu". Na sygnał "STOP" trenują natychmiastowe zamrożenie ruchu i branie głębokiego oddechu, co symbolizuje moment wyłączenia urządzenia.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 3: Game Over! Jak radzić sobie ze złością i przegraną?

Cel: Trening radzenia sobie z frustracją w świecie gier oraz opanowywanie złości.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Game Over! Jak radzić sobie ze złością i przegraną?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Utrata dostępu do urządzenia lub przegrana w grze może prowadzić do oporu, a czasem nawet krzyku i agresji (np. rzucania padem).
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.

Ćwiczenie: Balon złości. Nauczyciel i dzieci dmuchają balony, wyobrażając sobie, że to narastająca w nich złość z powodu przegranej gry. Zamiast przebijać balon (wybuchać złością), uczą się powoli upuszczać z niego powietrze poprzez techniki oddechowe, wizualizując "uchodzenie złości".

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 4: "Znowu się nudzę!" – dlaczego nuda ma niezwykłą moc?

Cel: Pokazanie, że nuda rozwija kreatywność, a telefon nie jest jedynym lekarstwem na brak zajęcia.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: "Znowu się nudzę!" – dlaczego nuda ma niezwykłą moc?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Kiedy dzieci się nudzą, często pierwszym odruchem jest prośba o telefon lub tablet. Jednak nuda jest bardzo potrzebna, ponieważ wyrabia cierpliwość, uczy samodzielności i jest początkiem prawdziwej wyobraźni oraz kreatywności.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.

Ćwiczenie: Wielki Słoik Nudy. Klasa wspólnie tworzy bazę inspiracji. Dzieci rysują na karteczkach pomysły na zabawy niewymagające ekranów (np. budowanie bazy z koców, lepienie z plasteliny, zabawa w lekarza, czytanie). Karteczki trafiają do słoika, z którego dzieci będą mogły "losować" pomysł, gdy dopadnie je nuda.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 5: Słowa, które bolą (Moje emocje i emocje innych)

Cel: Uwrażliwienie na uczucia innych osób w internecie i nauka empatii.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Słowa, które bolą (Moje emocje i emocje innych). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: W sieci nie widzimy twarzy drugiej osoby, dlatego czasem zapominamy, że po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Wyzywanie, ośmieszanie czy wykluczanie z grupy boli tak samo, jak w prawdziwym życiu.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.

Ćwiczenie: Detektyw Emocji. Nauczyciel przedstawia proste scenki (np. "ktoś napisał na czacie w grze, że budowla Kasi jest brzydka", "wykluczono Janka ze wspólnej gry"). Dzieci wchodzą w rolę detektywów, którzy mają za zadanie odgadnąć, co w danej sytuacji czuła ta osoba i podać propozycje, w jaki sposób można ją pocieszyć lub obronić.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 6: Smutek i strach w sieci – Tarcza Zaufania

Cel: Zbudowanie nawyku natychmiastowego proszenia dorosłego o pomoc w trudnych i lękowych sytuacjach online.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Smutek i strach w sieci – Tarcza Zaufania. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: W internecie można trafić na treści, które nas przestraszą, zasmucą lub wywołają w nas niepokój. Najważniejszą zasadą dla dziecka w takiej sytuacji nie jest samodzielne radzenie sobie z problemem, ale opuszczenie danej strony/gry i opowiedzenie o swoich uczuciach Zaufanemu Dorosłemu.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.

Ćwiczenie: Moja Tarcza Zaufania. Dzieci projektują własne "Tarcze", na których wypisują lub rysują minimum trzy osoby (np. mama, tata, ulubiony nauczyciel), do których obiebują się zgłosić, gdy tylko poczują smutek lub strach podczas korzystania z telefonu lub komputera.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 7: Jak zdrowo spędzać dzień? (Mój cyfrowy zegar)

Cel: Uświadomienie, dlaczego ekrany powinny być tylko małą częścią całego dnia.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Jak zdrowo spędzać dzień? (Mój cyfrowy zegar). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Czas przed ekranem musi być ściśle limitowany, aby dzieci miały wystarczająco dużo czasu na aktywność fizyczną, sen, spotkania z przyjaciółmi na dworze oraz swoje pasje. Ekrany nie powinny towarzyszyć spożywaniu posiłków ani zasypianiu.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.

Ćwiczenie: Tort Mojego Dnia. Dzieci otrzymują papierowe koła przypominające tort i naklejają na nie proporcjonalne "kawałki" oznaczające różne aktywności (duży kawałek na sen, duży na szkołę i ruch, bardzo mały na ekrany). Uczą się w ten sposób, że czas z telefonem nie może "zjadać" całego tortu.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 8: Mistrzowie Emocji (Turniej Cybermastera)

Cel: Integracja grupy i wesołe podsumowanie całego kursu o emocjach za pomocą ruchu i skojarzeń.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Mistrzowie Emocji (Turniej Cybermastera). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Emocja jest sygnałem, nie rozkazem. Można czuć złość i jednocześnie zachować się bezpiecznie.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Edukacja najskuteczniej utrwala się przez zabawę, śmiech i proste skojarzenia. Narzędzia w formie gier zespołowych pomagają w bezstresowy sposób przypomnieć dzieciom, jak reagować na trudności w sieci i offline.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nazywam emocję, robię pauzę, wybieram spokojną reakcję.

Ćwiczenie: Turniej Cybermastera (Wydanie Emocjonalne). Dzieci uczestniczą w zespołowych kalamburach. Losują i pokazują za pomocą gestów lub opisują słowami m.in. takie hasła jak: "złość", "nuda", "wyłączony telewizor", "zabawa na dworze", "rozmowa z mamą". Na koniec wszystkie dzieci uroczyście otrzymują dyplom „Mistrza Własnych Emocji”. To już czwarty, niezwykle wartościowy kurs dla grupy 7-9 lat! Skompletowaliśmy połowę z ośmiu tematów dla najmłodszych.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

🎮 Kurs 5: Kultura i bezpieczeństwo w wirtualnej piaskownicy (Wiek: 7-9 lat)

Zdanie kursu: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.

Godzina 1: W co my właściwie gramy? (Nasz wirtualny plac zabaw)

Cel: Wprowadzenie do tematyki gier wideo, integracja grupy wokół wspólnych zainteresowań.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: W co my właściwie gramy? (Nasz wirtualny plac zabaw). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Gry to świetna rozrywka, ale wirtualny świat to przedłużenie tego prawdziwego. Złota zasada brzmi: w grze zachowujemy się wobec innych tak samo dobrze, jak na szkolnym boisku.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.

Ćwiczenie: Mapa naszych gier. Dzieci rysują na dużym arkuszu papieru swoje ulubione gry (np. Minecraft, Roblox). Nauczyciel inicjuje rozmowę o tym, dlaczego lubią w nie grać, co dają im te gry i w jakich sytuacjach w grze czują się radosne, a w jakich smutne lub złe.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 2: Znaczki, które mówią prawdę (System PEGI)

Cel: Nauka rozpoznawania oznaczeń wiekowych i treści w grach.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Znaczki, które mówią prawdę (System PEGI). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Nie każda gra jest odpowiednia dla każdego dziecka. Na opakowaniach gier oraz w sklepach internetowych z aplikacjami znajdują się specjalne oznaczenia systemu PEGI.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.

Ćwiczenie: Detektywi PEGI. Nauczyciel rozdaje dzieciom wydrukowane znaczki PEGI. Następnie pokazuje okładki różnych gier lub aplikacji i wspólnie z dziećmi ocenia, czy dana gra byłaby dla nich odpowiednia, tłumacząc, że granie w gry przeznaczone dla starszych może wywołać lęk i strach.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 3: Kultura gracza (Fair Play i Netykieta)

Cel: Wpojenie zasad zdrowej rywalizacji i kulturalnej komunikacji z rówieśnikami w grach wieloosobowych.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Kultura gracza (Fair Play i Netykieta). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Przemoc w szkole i na podwórku często przenosi się do sieci. Wyzywanie innych graczy, wyśmiewanie ich umiejętności czy celowe psucie ich wirtualnych budowli to agresja, która boli tak samo jak w realnym życiu.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.

Ćwiczenie: Kodeks Kulturalnego Gracza. Dzieci wspólnie tworzą na plakacie zasady, których obiecują przestrzegać grając z innymi (np. "Gratuluję wygranej", "Nie przezywam, gdy ktoś słabiej gra", "Pomagam nowym graczom").

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 4: Kiedy w grze robi się niemiło (Wykluczenie i Cyberprzemoc)

Cel: Kształtowanie postawy empatii oraz umiejętności reagowania na przemoc rówieśniczą w grach.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Kiedy w grze robi się niemiło (Wykluczenie i Cyberprzemoc). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Zdarza się, że w grze lub na grupowym czacie ktoś jest celowo ignorowany, wykluczany ze wspólnej zabawy lub wyśmiewany. Nikt nie zasługuje na takie traktowanie.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.

Ćwiczenie: Tarcza obronna. Dzieci odgrywają krótkie scenki z wykorzystaniem pacynek lub figurek: jedna postać jest wykluczana z gry przez inne. Klasa wspólnie wymyśla, jak można pomóc tej postaci i do kogo powinna się zgłosić, by przerwać niemiłą sytuację.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 5: Pułapki i tajemnicze skrzynki (Mikropłatności w grach)

Cel: Uświadomienie najmłodszym, że darmowe gry często próbują wyciągnąć od nich prawdziwe pieniądze.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Pułapki i tajemnicze skrzynki (Mikropłatności w grach). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Wiele gier można pobrać za darmo, ale w środku proponują one zakup specjalnych ubrań dla postaci (skórek), zwierzaków czy „skrzynek z łupami” (lootboxów) skrywających losowe nagrody. Do zakupu wirtualnych monet wykorzystywane są jednak prawdziwe pieniądze z kart przedpłaconych lub kart rodziców.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.

Ćwiczenie: Prawdziwe monety, wirtualne skarby. Nauczyciel przynosi zabawkowe pieniądze. Dzieci bawią się w "sklep w grze", kupując od nauczyciela puste w środku, kolorowe pudełeczka (lootboxy). Szybko zauważają, że oddały wszystkie "pieniądze", a w zamian często nie dostały nic wartościowego.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 6: Kto gra ze mną po drugiej stronie? (Obcy w sieci)

Cel: Wdrożenie zasady ograniczonego zaufania wobec nieznajomych poznanych w grach z czatem.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Kto gra ze mną po drugiej stronie? (Obcy w sieci). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: W gry z trybem wieloosobowym grają tysiące osób. Osoba podająca się na czacie za rówieśnika może w rzeczywistości być dorosłym o złych intencjach.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.

Ćwiczenie: Moja bezpieczna maska (Awatar). Dzieci rysują i wycinają z papieru maski przedstawiające wymyślone postacie (np. kosmitę, rycerza, zwierzaka). Nauczyciel tłumaczy, że w grze wieloosobowej zawsze powinniśmy nosić taką "maskę" (czyli awatar i wymyślony pseudonim), pod którą bezpiecznie ukryjemy swoje prawdziwe dane.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 7: Wirtualny trening z FireW@lly

Cel: Bezpieczna rozgrywka utrwalająca wiedzę o zagrożeniach w wirtualnym świecie.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Wirtualny trening z FireW@lly. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Czas połączyć teorię z praktyką. Darmowa gra "FireW@lly" pozwala dzieciom wejść w rolę bohatera, który ratuje cyfrową metropolię przed wirusami i uczy się, jak dbać o bezpieczeństwo konta oraz jak reagować na szkodliwe treści.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.

Ćwiczenie: Misja ratunkowa. Dzieci w parach grają w wybrane misje w grze edukacyjnej "FireW@lly". Rozwiązują zagadki logiczne, pomagając wirtualnym mieszkańcom ustrzec się przed cyfrowymi intruzami.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 8: Wielki Finał – Turniej Cybermastera

Cel: Wesołe podsumowanie zasad netykiety, PEGI i bezpieczeństwa z całego kursu.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Wielki Finał – Turniej Cybermastera. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Śmiech, ruch i skojarzenia to najlepszy sposób na to, by zasady kulturalnego i bezpiecznego grania zostały w pamięci dzieci na długo, zamiast kojarzyć się z nudnymi zakazami.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.

Ćwiczenie: Kalambury Cybermastera. Dzieci biorą udział w turnieju, w którym muszą pokazać, narysować lub opisać słowami hasła związane z grami i higieną cyfrową (np. "gra z kolegami", "awatar", "znaczek PEGI", "Zaufany Dorosły"). Na zakończenie każdy uczestnik otrzymuje dyplom "Kulturalnego i Bezpiecznego Gracza". Skompletowaliśmy piąty kurs dla najmłodszych!

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

🎭 Kurs 6: Kto jest po drugiej stronie? (Wiek: 7-9 lat)

Zdanie kursu: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.

Godzina 1: Awatar to nie zawsze prawdziwa twarz

Cel: Zrozumienie, że w internecie ludzie mogą udawać kogoś, kim nie są.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Awatar to nie zawsze prawdziwa twarz. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: W dzisiejszych czasach do dziecka w sieci może napisać każdy, a w wirtualnym świecie łatwo ukryć swoją prawdziwą tożsamość. Obcy w internecie to nadal obcy, a awatar ze zdjęciem rówieśnika lub uśmiechniętego zwierzaka nie oznacza, że po drugiej stronie ekranu faktycznie znajduje się dziecko.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.

Ćwiczenie: Kto kryje się pod maską? Nauczyciel pokazuje dzieciom różne obrazki awatarów (np. rycerz, kotek, wróżka). Dzieci wymyślają, kto naprawdę może siedzieć po drugiej stronie (np. miła dziewczynka, dorosły pan, starsza pani) i dlaczego nigdy nie możemy mieć pewności, patrząc tylko na obrazek w internecie.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 2: Moja cyfrowa tarcza ochronna

Cel: Nauka chronienia własnej tożsamości podczas gier i zabaw online.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Moja cyfrowa tarcza ochronna. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Podstawą bezpieczeństwa w sieci jest ochrona swoich danych. Dzieci muszą wiedzieć, że nie wolno podawać w internecie prawdziwego imienia, nazwiska, adresu domowego czy numeru szkoły.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.

Ćwiczenie: Projektujemy bezpiecznego Awatara. Dzieci dostają czyste szablony postaci i projektują własnego, bezpiecznego awatara do gier. Wymyślają mu również bezpieczny pseudonim (np. SzybkiBiegacz99 zamiast TomekKowalskiWarszawa), ucząc się, jak ukrywać swoje prawdziwe dane.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 3: Tajemnice i "złe" sekrety

Cel: Nauka rozpoznawania podejrzanych zachowań dorosłych w internecie.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Tajemnice i "złe" sekrety. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Osoby o złych intencjach (groomerzy) często budują zaufanie dziecka, poświęcając mu uwagę i prawiąc komplementy. Bardzo często próbują wymusić na dziecku utrzymanie ich relacji w tajemnicy przed rodzicami.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.

Ćwiczenie: Dobre i złe sekrety. Nauczyciel czyta różne scenariusze (np. "Kolega prosi, żebyś nie mówił o jego niespodziance urodzinowej", "Ktoś w grze mówi: nie mów rodzicom, że ze mną grasz"). Dzieci kucają, gdy sekret jest zły (i trzeba o nim powiedzieć), lub skaczą do góry, gdy jest to dobry sekret-niespodzianka.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 4: Dziwne prośby i darmowe "prezenty" w grach

Cel: Uwrażliwienie na próby manipulacji za pomocą prezentów.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Dziwne prośby i darmowe "prezenty" w grach. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Cyberprzestępcy i oszuści w grach często oferują dzieciom darmowe wirtualne monety (np. robuxy, v-dolce) lub rzadkie przedmioty w zamian za wykonanie jakiejś przysługi, podanie hasła lub wysłanie zdjęcia.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.

Ćwiczenie: Czerwona lampka. Dzieci odgrywają scenki z wykorzystaniem pacynek. Jedna pacynka oferuje drugiej "super miecz do gry za darmo, jeśli tylko podasz mi swój adres". Dzieci trenują asertywne mówienie "NIE!" i wciskanie wyimaginowanego przycisku alarmowego (czerwonej lampki).

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 5: Trening Zaufanego Dorosłego

Cel: Utrwalenie nawyku natychmiastowego zgłaszania niepokojących sytuacji rodzicom lub nauczycielom.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Trening Zaufanego Dorosłego. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Kiedy dziecko poczuje się niekomfortowo, ktoś zapyta je o prywatne rzeczy lub zacznie je straszyć, najważniejsze to nie działać samemu. Dziecko musi mieć pewność, że może zwrócić się do zaufanego dorosłego, który mu pomoże, a nie ukarze (np.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.

Ćwiczenie: Moja Tarcza Zaufania. Dzieci wycinają z twardego kartonu "tarcze". Ozdabiają je, a w wyznaczonych miejscach wpisują lub rysują minimum 3 Zaufanych Dorosłych (np. mama, wychowawczyni, babcia), do których udadzą się natychmiast, gdy w sieci spotka je coś dziwnego lub niemiłego.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 6: Gdzie dzwonić, gdy potrzebuję pomocy?

Cel: Nauka korzystania z bezpłatnych i anonimowych telefonów zaufania dla dzieci.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Gdzie dzwonić, gdy potrzebuję pomocy?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Czasami dzieci bardzo wstydzą się lub boją porozmawiać z kimś bliskim. Muszą wiedzieć, że istnieją specjalne numery, pod które mogą zadzwonić całkowicie bezpłatnie i anonimowo, by poprosić o pomoc psychologa lub pedagoga.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.

Ćwiczenie: Plakat Ratunkowy. Dzieci w małych grupach tworzą duże, kolorowe plakaty z numerami 116 111 oraz 800 12 12 12. Uczą się ich na pamięć, skandując jak rymowankę, a plakaty zawieszają na ścianach sali szkoleniowej.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 7: Wirtualne patrole z grą FireW@lly

Cel: Zastosowanie poznanych zasad bezpieczeństwa w wirtualnym środowisku gry.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Wirtualne patrole z grą FireW@lly. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Darmowa i bezpieczna gra "FireW@lly" pozwala dzieciom wejść w rolę bohatera chroniącego cyfrowe miasto przed cyberintruzami. Zadania w grze bezpośrednio nawiązują do ochrony danych osobowych i weryfikacji tego, kto znajduje się po drugiej stronie ekranu.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.

Ćwiczenie: Gramy i chronimy! Dzieci rozgrywają wybrane misje w grze edukacyjnej "FireW@lly". Ich zadaniem jest pomaganie postaciom w grze w unikaniu zagrożeń ze strony intruzów próbujących wyłudzić ich dane. Nauczyciel asystuje i omawia podejmowane przez dzieci wybory.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 8: Finał – Odgadnij to z Cybermasterem!

Cel: Radosne i ruchowe podsumowanie całego kursu, integracja grupy.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Finał – Odgadnij to z Cybermasterem!. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Awatar to maska. Obcy w internecie nadal jest obcy, nawet jeśli pisze miłe rzeczy.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Zakończenie kursu nie powinno być nudnym testem. Narzędzia takie jak kalambury łączą naukę z ruchem, śmiechem i skojarzeniami, co sprawia, że zasady bezpieczeństwa (np.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie wiem, kto pisze — nie podaję danych i wołam dorosłego.

Ćwiczenie: Mistrzostwa Cybermastera. Dzieci rozgrywają partie kalamburów – prezentują (słowami, gestami i jednym słowem) hasła takie jak: Obcy, Prezent, Sekret, Awatar, Zaufany Dorosły. Na koniec kursu każde dziecko otrzymuje odznakę "Cyber-Detektywa odpornego na manipulacje".

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

🛑 Kurs 7: Szkodliwe treści – uciekaj i powiedz dorosłemu! (Wiek: 7-9 lat)

Zdanie kursu: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.

Godzina 1: Mój wewnętrzny alarm (Czym są szkodliwe treści?)

Cel: Zrozumienie, że internet to duży świat, w którym obok fajnych rzeczy są też takie, których dzieci nie powinny oglądać.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Mój wewnętrzny alarm (Czym są szkodliwe treści?). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Szkodliwe treści to wszelkie materiały, które wywołują u odbiorcy negatywne emocje lub promują niebezpieczne dla zdrowia i życia zachowania. Zalicza się do nich między innymi materiały drastyczne, wulgarne, promujące przemoc lub po prostu zbyt straszne dla dziecka.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Mój wewnętrzny alarm. Dzieci kładą rękę na brzuchu i sercu, a nauczyciel opowiada różne historie (np. "Oglądasz śmieszną bajkę", "Nagle z ekranu wyskakuje bardzo straszny potwór i głośno krzyczy"). Dzieci uczą się rozpoznawać sygnały płynące z ciała (szybkie bicie serca, chęć zamknięcia oczu), które mówią im: "To jest szkodliwa treść, włącz alarm!".

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 2: Zasada "Magicznego Przycisku" (Uciekaj!)

Cel: Wyrobienie automatycznego, fizycznego odruchu ucieczki od ekranu, gdy pojawia się coś niepokojącego.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Zasada "Magicznego Przycisku" (Uciekaj!). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Dzieci najczęściej natrafiają na szkodliwe treści przypadkiem – przez kliknięcie w nieznany link, automatyczne odtwarzanie filmów lub nieodpowiednie polecenia algorytmów. Podstawową zasadą samoobrony w takiej sytuacji nie jest samodzielna próba zrozumienia tego, co się widzi, lecz natychmiastowe przerwanie kontaktu z bodźcem (zamknięcie okna, wyłączenie ekranu, odwrócenie wzroku).
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Trenujemy odwrót. Dzieci rysują wielkie, czerwone przyciski „STOP / WYŁĄCZ”. Następnie biorą udział w zabawie ruchowej: tańczą i udają, że grają na tabletach. Na hasło nauczyciela „WIRUS / STRASZNY OBRAZEK!” dzieci muszą natychmiast uderzyć dłonią w swój narysowany przycisk, zamknąć oczy i odwrócić się tyłem do wyobrażonego ekranu.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 3: Kto to jest Zaufany Dorosły?

Cel: Wybranie konkretnych osób, do których dziecko może zwrócić się po pomoc.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Kto to jest Zaufany Dorosły?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Jeśli dziecko napotka w sieci coś, co je przerazi lub zaintryguje, a nie będzie miało z kim o tym porozmawiać – poradzi sobie samo, co jest prostą drogą do kłopotów. Dzieci muszą mieć pewność, że w ich otoczeniu są dorośli gotowi je wysłuchać i pomóc im zinterpretować trudne doświadczenia bez oceniania.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Moja Tarcza Ochronna. Dzieci dostają wycięte z tektury "tarcze". Mają za zadanie narysować na nich 3 zaufane dorosłe osoby ze swojego otoczenia (np. mamę, tatę, starszego brata, wychowawcę), do których obiecują pobiec natychmiast po wyłączeniu szkodliwej treści. Tarcze zabierają po kursie do domu.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 4: Tajemnica czy problem? (Nie bój się mówić)

Cel: Przełamanie wstydu i lęku przed poinformowaniem rodziców o zobaczeniu czegoś niewłaściwego.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Tajemnica czy problem? (Nie bój się mówić). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Dzieci często boją się przyznać, że widziały coś brzydkiego (np. drastyczne materiały, patotreści), ponieważ obawiają się kary.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Scenki u Zaufanego Dorosłego. Dzieci w parach odgrywają z nauczycielem scenki za pomocą pacynek. Jedna pacynka (dziecko) mówi drugiej (rodzicowi): "Mamo, kliknąłem w zły link i wyskoczył brzydki pan, bardzo się przestraszyłem". Nauczyciel-rodzic pokazuje, jak powinna wyglądać dobra reakcja: przytulenie, podziękowanie za szczerość i wspólne wyłączenie strony, podkreślając, że "telefon jest bezpieczny, nie ma kary".

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 5: Ciekawość to pierwszy stopień do... kłopotów (Wyzwania w sieci)

Cel: Uświadomienie, że nie wszystko, co jest popularne, jest bezpieczne.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Ciekawość to pierwszy stopień do... kłopotów (Wyzwania w sieci). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: W sieci pełno jest tzw. "challenge'y" (wyzwań), które mogą zagrażać zdrowiu lub życiu.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Zabawa w NIE-zgadzanie się. Nauczyciel podaje przykłady różnych głupich i niebezpiecznych pomysłów (np. "Kolega każe ci zjeść łyżkę ostrej przyprawy do kamery", "Ktoś w grze mówi: wejdź w ten straszny link"). Dzieci ćwiczą głośne i stanowcze mówienie "NIE, to głupie i niebezpieczne!", wzmacniając swoją asertywność wobec presji otoczenia.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 6: Magiczne numery pomocy (Gdzie jeszcze mogę zadzwonić?)

Cel: Nauka korzystania z bezpłatnych, anonimowych telefonów zaufania dla dzieci, gdy wstydzą się powiedzieć rodzicom.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Magiczne numery pomocy (Gdzie jeszcze mogę zadzwonić?). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Czasem zdarza się, że dziecko zobaczy w sieci coś tak przerażającego lub wstydliwego, że boi się powiedzieć o tym komukolwiek bliskiemu. Dzieci muszą wiedzieć, że zawsze mogą zadzwonić po pomoc.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Plakat Ratunkowy. Dzieci wspólnie wykonują ogromny, bardzo kolorowy plakat dla swojej grupy z wyklejonymi numerami 116 111 oraz 800 12 12 12. Podczas ozdabiania rymują numery i uczą się ich na pamięć jak krótkiego wierszyka, aby w sytuacji stresowej szybko je sobie przypomnieć.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 7: FireW@lly – Łapiemy szkodliwe wirusy

Cel: Trening w kontrolowanym i całkowicie bezpiecznym środowisku gry.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: FireW@lly – Łapiemy szkodliwe wirusy. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Gra mobilna FireW@lly jest świetnym środowiskiem testowym – nie pobiera danych z urządzenia użytkownika, jest całkowicie bezpłatna i nie zawiera reklam. Jeden z rozdziałów fabuły koncentruje się właśnie na szkodliwych treściach i uczy, jak W@lly lub W@llia muszą ustrzec mieszkańców dysku twardego przed cyberintruzami.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Misja Szkodliwe Treści. Dzieci grają w dedykowane poziomy w grze edukacyjnej FireW@lly. Przeżywają wirtualną przygodę, pomagając bohaterom uciec przed wirusami, które symbolizują szkodliwe treści, ucząc się przy okazji szybkiego reagowania.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 8: Finał Cybermastera – Jestem superbohaterem sieci!

Cel: Wesołe podsumowanie całej wiedzy nabytej przez 8 godzin zajęć w formie gry towarzyskiej.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Finał Cybermastera – Jestem superbohaterem sieci!. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gdy coś mnie straszy, zawstydza albo niepokoi: STOP, odwracam wzrok, zamykam, mówię dorosłemu.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Edukacja najmłodszych powinna unikać straszenia. Prosta formuła oparta na współpracy i ruchu w naturalny sposób uczy dzieci zasad bezpieczeństwa.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Stop — nie oglądam dalej — mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Mistrzostwa w uciekaniu! Dzieci uczestniczą w zespołowych kalamburach "Cybermaster", prezentując i odgadując słowa takie jak: strach, zaufany dorosły, wyłącz, niebezpieczeństwo, tajemnica. Każde dziecko otrzymuje na koniec certyfikat, stając się symbolicznym „Cybermasterem”. Mamy to! Kompletny plan 7. kursu dla najmłodszych jest już gotowy. Do zamknięcia pierwszej grupy wiekowej (7-9 lat) brakuje nam już tylko Kursu 8: Razem w sieci bez kłótni (o empatii i życzliwości). Czy chcesz, abym przeszedł od razu do jego opracowania, czy może na tym etapie wygenerować Ci za pomocą odpowiedniego narzędzia zapowiadane wcześniej fiszki w języku angielskim (np. z hasłami takimi jak harmful content, trusted adult, fear, challenge) lub quiz z tego modułu?

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

🤝 Kurs 8: Razem w sieci bez kłótni (Wiek: 7-9 lat)

Zdanie kursu: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.

Godzina 1: Co to znaczy być przyjacielem w sieci?

Cel: Wprowadzenie do tematu przyjaźni i budowania dobrych relacji w środowisku cyfrowym.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Co to znaczy być przyjacielem w sieci?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Zasady dobrego wychowania i koleżeństwa obowiązują przed ekranem dokładnie tak samo, jak na szkolnym podwórku. Słowa pisane w internecie mają wielką moc – potrafią sprawić ogromną radość, ale mogą też bardzo zranić.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Pajęczyna przyjaźni. Dzieci rzucają do siebie kłębek włóczki, tworząc sieć. Każde dziecko, które łapie kłębek, podaje jedną cechę dobrego kolegi/koleżanki w internecie (np. „dzieli się przedmiotami w grze”, „pisze miłe rzeczy”). Następnie nauczyciel delikatnie pociąga za jedną nić, pokazując, że to, co robimy w sieci, wpływa na całą grupę.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 2: Słowa, które bolą – dlaczego hejt to nie żart?

Cel: Zrozumienie, czym jest przemoc słowna i uświadomienie dzieciom, że po drugiej stronie ekranu zawsze znajduje się żywy człowiek.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Słowa, które bolą – dlaczego hejt to nie żart?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Wyśmiewanie, przezywanie czy niemiłe komentarze pod zdjęciem lub podczas gry wieloosobowej to agresja słowna (przemoc werbalna), która boli. Cyberprzemoc jest intencjonalna i ma na celu zadanie krzywdy.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Pognieciona kartka. Nauczyciel pokazuje gładką, papierową sylwetkę człowieka. Dzieci wymyślają niemiłe słowa, z jakimi można spotkać się w grze, a z każdym słowem nauczyciel zagina kartkę. Następnie dzieci próbują przeprosić i wygładzić papier. Widzą, że mimo przeprosin zagniecenia (blizny) zostają na zawsze, co obrazuje trwałe skutki hejtu.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 3: Klasa bez Gabrysi – o wykluczeniu z wirtualnej zabawy

Cel: Uświadomienie, jak bardzo rani celowe pomijanie i wykluczanie z grupy rówieśniczej online.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Klasa bez Gabrysi – o wykluczeniu z wirtualnej zabawy. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Wykluczanie z zabawy, np. wyrzucanie z wirtualnego świata, celowe omijanie w grze wieloosobowej lub tworzenie zamkniętych czatów bez konkretnej osoby to forma przemocy relacyjnej.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Klub otwartych drzwi. Dzieci odgrywają scenki z wykorzystaniem pacynek. Jedna pacynka jest celowo pomijana w zabawie na tablecie przez resztę grupy. Klasa ma za zadanie wymyślić i odegrać rozwiązanie, w którym włączają wykluczoną postać z powrotem do zabawy i dbają o to, by nie czuła się odrzucona.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 4: Magiczna moc Świadka – jak reagować na zło?

Cel: Nauka aktywnego, ale bezpiecznego reagowania na krzywdę innych w sieci.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Magiczna moc Świadka – jak reagować na zło?. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: W sytuacji cyberprzemocy występują trzy role: sprawca, ofiara i świadek. Świadek, który tylko się śmieje lub nic nie robi, daje ciche przyzwolenie na krzywdzenie innych.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Tarcza Obrońcy. Dzieci projektują i rysują „Tarcze Obrońcy”. Wpisują na nich „supermoce” świadka, czyli konkretne działania, które mogą podjąć, widząc hejt w sieci (np. „Pocieszam kolegę”, „Mówię pani nauczycielce”, „Nie daję lajka niemiłym postom”).

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 5: Moje emocje a moje słowa (Złość w sieci)

Cel: Rozpoznawanie własnych emocji i nauka panowania nad złością podczas rywalizacji online.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Moje emocje a moje słowa (Złość w sieci). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Gry potrafią wywoływać silne emocje. Przegrana może prowadzić do złości, frustracji i zachowań agresywnych.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Przycisk STOP. Dzieci uczą się zasady „10 sekund”. Kiedy czują złość (np. ktoś zniszczył ich wirtualną budowlę), zamiast od razu odpowiadać agresją, zamykają oczy, liczą powoli do dziesięciu i biorą głębokie oddechy. Następnie trenują tę umiejętność w zaaranżowanej przez nauczyciela grze ruchowej z elementem małej rywalizacji.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 6: Wsparcie i ratunek, czyli Zaufany Dorosły

Cel: Utrwalenie zasady, że z każdym konfliktem w sieci należy zwrócić się do dorosłego.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Wsparcie i ratunek, czyli Zaufany Dorosły. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Jeśli konflikt w sieci narasta, dziecko powinno wiedzieć, w jaki sposób szukać pomocy. Nauczyciele i rodzice są odpowiedzialni za udzielenie wsparcia małoletniemu i wyciągnięcie ewentualnych konsekwencji.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Krąg Zaufania. Dzieci tworzą na kartkach mapę zaufanych osób, do których pójdą, jeśli ktoś będzie im dokuczał w sieci. Następnie wspólnie uczą się na pamięć numeru 116 111 (Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży), klaszcząc do rytmu cyfr.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 7: Przyjacielskie ślady (Pozytywne wykorzystanie internetu)

Cel: Skupienie się na dobrych stronach internetu i pokazywanie wzorców życzliwego komunikowania się.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Przyjacielskie ślady (Pozytywne wykorzystanie internetu). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Nasza aktywność online zawsze zostawia cyfrowy ślad. Zamiast hejtu i kłótni, dzieci mogą tworzyć wokół siebie dobrą atmosferę: napisać miły komentarz pod czyimś rysunkiem, wspólnie stworzyć edukacyjny projekt lub podzielić się pasją.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Drzewo Dobrych Słów. Dzieci dostają samoprzylepne karteczki w kształcie liści. Ich zadaniem jest napisanie lub narysowanie na nich czegoś miłego, co mogłyby wysłać innej osobie w internecie (komplement, podziękowanie za wspólną grę). Liście przyklejają na wielkim drzewie namalowanym na tablicy.

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…

Godzina 8: Ambasadorzy Życzliwości – podsumowanie

Cel: Integracja grupy, przypomnienie zasad fair play i uroczyste zakończenie kursu.

Co mówić:

  • Dzisiaj zajmiemy się tematem: Ambasadorzy Życzliwości – podsumowanie. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.
  • Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Po drugiej stronie ekranu jest prawdziwy człowiek. Słowa online mogą pomagać albo ranić.
  • Powiedz dzieciom prostymi słowami: Wiedza i świadomość to nie wszystko – liczy się postawa i chęć niesienia pomocy. Pozytywne relacje z rówieśnikami stanowią najsilniejszy czynnik chroniący przed byciem sprawcą lub ofiarą przemocy.
  • Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.
  • Na koniec zapamiętujemy zdanie: Nie krzywdzę, nie lajkuję krzywdy, wspieram i mówię dorosłemu.

Ćwiczenie: Klasowy Kodeks Sieci. Dzieci wspólnie odsłuchują krótki fragment edukacyjnego podcastu o przyjaźni, po czym same wymyślają i podpisują odciskiem palca „Klasowy Kodeks Życzliwości w Sieci”. Na koniec każde dziecko otrzymuje dyplom „Ambasadora Życzliwości Online”, co oficjalnie wieńczy całą serię ośmiu kursów dla dzieci w wieku 7-9 lat. Tym samym zamknęliśmy pełen zestaw ośmiu kursów dla Twojej pierwszej grupy (7-9 lat)! Czy w następnej kolejności chciałabyś rozpocząć opracowywanie agend dla młodzieży w wieku 10-13 lat (gdzie skupimy się na reputacji w sieci, algorytmach czy influencerach), czy wolisz stworzyć materiały dodatkowe do dotychczasowych zajęć, korzystając z możliwości NotebookLM – na przykład wygenerować quiz sprawdzający wiedzę, fiszki z angielskim słownictwem (np. cyberbullying, empathy, bystander) lub krótki raport, który podsumuje te szkolenia?

Mini-check: Po tej lekcji wiem, że…